مصطفى النوراني الاردبيلي

36

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

با آن گياههاى زمين ، از هر نوعى كه مردم و چهارپايان آن را مىخورند . « اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَكُمْ وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْأَنْهارَ » . « 6 » خداست آن كه آفريد آسمانها و زمين را و فرود آورد از آسمان آبى ( باران ) را ، پس بيرون آورد از آن آب انواع ميوه‌ها ، در حالى كه آن ميوه‌ها روزى شماست و در اختيار شما قرار داد ( آب را ) تا كشتىها به فرمان او در دريا به جريان بيافتند و رام كرد براى شما جويهاى آب را . « وَ اللَّهُ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها » . « 1 » و خدا فرستاد از آسمان آب ( باران ) را و به وسيله آن زمين مرده را زنده كرد . « هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً لَكُمْ مِنْهُ شَرابٌ وَ مِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ » . « 2 » اوست آن كه فرو فرستاد از آسمان آب را براى شما كه بعضى از آن آشاميدنى و از آن آب درخت روييده و چهارپايان چرانيده مىشوند . * آبكامه تعريف : آبكامه ، نان خورشى است با طعم ترش كه از شير و ماست و غيره مىسازند و نامهاى ديگرى نيز دارد ، از قبيل مرى ، كامه ، كومه و كامخ . « 3 » خمير خشكى كه آبكامه از آن ساخته مىشود ، « فوده » ناميده مىشود . « 4 » از آبكامه ، آن را كه سيلان و تندى بر آن غالب است ، « آبكامه » و آن را كه غليظ است و از ادويه قديم درست مىشود ، « مرى » گويند . آبكامه از اختراعات اطباى كلدانى است و ماده آن « فوذج » مىباشد . « 5 » اسم : آبكامه را به فارسى آبكامه و سركه هندى ، به عربى و نبطى مرى و فانجى ، به

--> ( 6 ) - ابراهيم : 32 . ( 1 ) - نحل : 65 . ( 2 ) - نحل : 10 . ( 3 ) - معين ، دكتر محمد ، فرهنگ معين ، مؤسسه انتشارات اميركبير ، چاپ چهارم ، ج 1 ، ص 21 . ( 4 ) - همان ، ج 2 ، ص 2584 . ( 5 ) - فوذج معرب از بوره فارسى است و آن را از گرد گندم و جو مىسازند تا خشك شود محيط اعظم ، ج 3 ، ص 275 .