جلال مصطفوى كاشانى
41
دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى )
كتاب مزبور براى تدوين و تنظيم آن از يكهزار و نهصد و شصت و چهار كتاب و مجله استفاده كردهاند كه در همهء آنها نيز دربارهء زيان داروها بحث شده است . رقم بزرگ 1964 كتاب به آسانى نوشته شود و خوانندگان نيز آن را به سرعت بخوانند و از آن درگذرند ولى بايد در اينباره لمحهاى بينديشند و در نظر مجسم كنند كه 1964 كتاب و مجله كافى است كه قفسههاى يك كتابخانه را پر كند . آيا وضع پزشكى در قرن بيستم به آنجا رسيده است كه بايد در ضرر و زيان داروها ، به گنجايش يك كتابخانه ، كتاب نوشت : مطلب بسيار جالب و شگفتآور اينكه تأليف اين كتابها و مجلات به سالهاى اخير تعلق ندارد بلكه لااقل از 35 سال پيش ، توسط استادان پزشكى و داروشناسى و بالينشناسان تأليف شده است . شگفتتر و باورنكردنىتر آنكه در مدت اين 35 سال ، نيروهاى عظيم انسانى و ثروت هنگفتى براى اين امر حياتى به كار رفته ، درحالىكه نتيجهء همهء آنها صفر و يا چيزى نزديك به صفر بوده است ، زيرا در آنها جز تكرار مكرراتى از شرح زيان داروها چيزى ديگر به چشم نمىخورد و مشاهده مىشود كه عين همان زيانهاى دارويى را كه 20 سال پيش در مجله پراتيسين « 20 » درج شده است امروز نيز ، بر همان قرار و منوال ، نوشته مىشود و در اين مدت دراز براى رفع و دفع زيان و خطر داروها ، هيچگونه راهحلى از طرف هيچيك از مؤلفان و صاحبنظران مطرح نشده است . بههرحال در نشريهاى كه براى معرفى كتاب مزبور منتشر شده چنين آمده است : « وفور و شدت عوارض نامطلوب كه بر اثر مصرف داروها در بيماران بروز كند ، با افزايش تعداد داروهاى رايج ، بيشتر شود و مدت بيست سال است كه در اثر همين امر بيماريهايى تازه به وجود آمده است كه بايد مورد توجه دقيق كليهء پزشكان و داروسازان و سازندگان داروها و مقامات وزارت بهدارى و مسئولان بهداشت كشورها قرار گيرد . » نكتهاى كه نتوان نگفته از آن گذشت و عموم پزشكان صاحب مطب بايد به آن توجه داشته باشند ، اينكه كشف آثار نامطلوب داروها ، در اكثر موارد ، بسيار مشكل است بهطورى كه نه تنها از عهدهء پزشكان برنيايد بلكه حتى از نظر موشكافانه و محققانهء استادان بزرگ پزشكى نيز پنهان مىماند . با اينكه آنان در بيمارستانهاى دانشگاهها به تمام وسايل تشخيص مجهزند و مسئوليت درمان بيماران را بر عهده دارند ، گاه سالها به درازا انجامد تا عوارض يك دارو به توسط يك دانشمند بزرگ كشف شود ، چنان كه : « 35 سال طول كشيد تا كشف شد آمينوفنازون ( پيراميدن « 21 » ) ، آگرانولوسيتوز « 22 »
--> ( 20 ) . براى اين منظور دو شمارهء مجلهء Praticien را مثال آورده شود كه همهء مقالات آن دو در باب زيان داروها و درمانهاى كنونى است : يكى مورخ اول سپتامبر 1961 تحت عنوان : Accidents dus aux therapeutique و ديگرى مورخ يازدهم آوريل 1965 تحت عنوان : Le risque en therapeutique ( 21 ) . Aminophenazone ( Pyramidon ) . ( 22 ) . Agranulocytose .