جلال مصطفوى كاشانى
42
دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى )
پديد آرد و 60 سال آزگار گذشت تا معلوم شد فناستين زهر كليه است و در سال 1974 نخستين بار بازنمودند تجويز املاح بيسموت عارضهء آنسفاليت « 23 » توليد كند درحالىكه املاح نامحلول بيسموت را از اواسط قرن نوزدهم در درمان بيماريهاى جهاز هاضمه به مصرف مىرسانيدند . » « 24 » چنان كه ياد شد ، پس از 60 سال به زهر بودن فناستين براى گرده ( كليه ) پى بردند . در اينجا توضيحى در بايست است : فناستين به سال 1888 كشف و ساخته شد و به بازارهاى دنيا وارد گرديد . با وجود مصرف فوق العاده ، به مدت 60 سال ، در تمام كشورهاى جهان هيچكس از زيانهاى آن آگاه نشد . ولى در سال 1948 استادان پزشكى دريافتند فناستين بهنگام دفع از كليه به صورت ذراتى متبلور در لولههاى پيشابى جمع و متراكم شود و به اپىتليوم لولهها آسيب رساند و آماس زهرآگين كليه ( نفريت توكسيك ) را سبب شود كه حتى ممكن است به مرگ بيانجامد . پس از آن ، به سال 1966 كنگرهاى بزرگ در استكهلم پايتخت سوئد برپا شد و 250 تن از پزشكان اروپا كه اعضاى مجمع اروپائى مطالعه در تسمم ( مسموميت ) داروها بودند در آن كنگره شركت كردند و به بررسى و تحقيق آثار نامطلوب و تسمم ناشى از داروها پرداختند يكى از داروها كه در آن مجمع مورد بحث قرار گرفت فناستين بود . طبق آمارهائى كه نشان داده شد ، مسلم آمد كه ميان سالهاى 1963 و 1965 يعنى به مدت 2 سال در حدود بيست تن به علت عوارض كليوى ، در سوئد درگذشتهاند و سبب مرگ و هلاك آنان فناستين تشخيص داده شد . « 25 » پس از آن در كتابهاى داروشناسى دربارهء زيان فناستين چنين نوشته شد : « طبق مدارك موجود ، فناستين در نتيجهء انحلال گلبولهاى سرخ خون ، كمخونى اكلالى ( آنمى هموليتيك ) توليد كند و در بعضى موارد نيز آسيبهاى كليوى غير قابل جبران برجاى گذارد . در درمانهاى طولانى با فناستين احتمال بروز متهموگلوبين خونى ( متهموگلوبينمى ) و سولفهموگلوبين خونى ( سولفهموگلوبينمى ) موجود است . وقوع مرگ با مقادير زياد دارو به علت فتور و سستى ( دپرسيون ) مراكز تنفس است . » « 26 » نوشتههايى ديگر نيز دربارهء ضرر و زيان فناستين انتشار يافته است : « پس از بررسى كلى در بيمارستان « « Princess Alexandrica » » در استراليا گزارش
--> ( 23 ) . Encephalite . ( 24 ) . J . P . Giroud et Coll . Pharmacologie Clinique T . P . 1978 P . 223 Expansion Scientifique Francaise . ( 25 ) . مهنامهء تندرست شمارهء 11 ، مورخ خرداد 1344 ، ترجمه از مطبوعات آلمان غربى . ( 26 ) . فارماكولوژى بالينى ، تأليف پرفسور استانلى آلستد ، پرفسور گوردن مك آرتور و همكاران ، ترجمه به زبان فارسى توسط دكتر يعقوب احدوث و همكاران چاپ 1347 صفحهء 380 از ترجمه كتاب .