افزايش فشارخون و نارسايى عمل كبد و كليه و نيز كمخونى را موجب شود ، اندومتاسين عوارضى بسيار مانند دوار ، زخم و خونريزى معده و اورهء خونى ( اورمى ) اندك و كم شدن گلبولهاى سفيد خون از پى دارد . 2 - داروهاى آرام‌بخش : لارگاكتيل نقصان فشارخون ، نازايى ، ضعف عمومى ، يبوست ، سودا ( اگزما ) ، يرقان ، كاهش گلبولهاى سفيد و رعشهء عضلانى ( پاركينسونيسم ) آورد . واليوم و ليبريوم سبب اختلالات گوارشى ، دانه‌هاى پوستى ، اختلالات حيض ( قاعدگى ) ، كاهش ميل جنسى شود و بدن بدان خوى گيرد ( اعتياد ) ، مپروبامات ( اكوانيل يا ميلتاون ) موجب اختلالات گوارشى ، سردرد ، دوار ، آلرژى ، فالج عضلانى چشم ، سستى ماهيچه‌ها و خوىگيرى ( اعتياد ) شود . 3 - داروهاى ضد افسردگى : مانند توفرانيل ، سردرد و دوار و تپش دل و كاهش فشارخون و يرقان و شنج ( تشنج ) ، تارى ديد ، كاهش گلبولهاى سفيد خون و نقص خلقى پديد آرد . مارسيليد با افزايش يا نقصان فشارخون ، يبوست ، بيخوابى و رعشه عضلانى همراه است . 4 - مشتقات كورتيزون : كه بويژه به عنوان ضد رماتيسم به كار رود عوارضى فراوان دارد مانند زخم معده ، افزايش فشارخون ، خيز ، دولاب ( ديابت ) ، پوك شدن استخوانها ، نقصان ميل جنسى ، حذف طمث ( قاعدگى ) ، بروز علامت نرينه ( مردى ) در مادينه ( زن ) . 5 - آنتىبيوتيكها : بىضررترين آنها پنىسيلين است كه تظاهرات آلرژى پديدار كند و حتى گاهى به هلاك انجامد ، اختلالات معده و تشنجات عضلانى از عوارض ديگر آن است . استرپتوميسين و دى هيدرو استرپتوميسين ، سرگيجه و كرى و نارسايى عمل كليه و ضعف عضلانى آورد . تتراسيكلين‌ها ( مانند تراميسين ، لدرمايسين ، اكروميسين و پيراميسين ) نيز موجب اختلالات گوارشى ، يرقان ، زرد شدن دندانها ، تأخير نمو استخوانهاى دراز و دندانها شود . از آن رو استعمال آنها بهنگام آبستنى ، از سه ماه به بعد و در دوران كودكى ، تا 14 سالگى ، ممنوع است . كلرامفنيكول ، كاهش گلبولهاى خون ، آلرژى ، اختلالات گوارشى آورد . ( به علت از ميان بردن ميكروبهاى سودمند روده‌ها ) . اينها كه ياد شد ، فقط بعنوان نمونه بود و الّا شرح همهء عوارض ناشى از داروها ، و لو به اجمال ، در يك كتاب بزرگ هم نگنجد . براى اينكه از اين امر ، معيارى در دست باشد ، گوييم : كتابى در 884 صفحه و به سال 1973 ، توسط يك زيست‌شناس و شيمىدان « 17 » و يك داروشناس « 18 » و با همكارى 37 تن از استادان پزشكى فرانسه تحت عنوان « آثار نامطلوب داروها » « 19 » چاپ شده است كه تمام فصول و ابواب آن به شرح زيانها و خطرات داروها اختصاص دارد و باورنكردنى است اگر گفته شود كه مؤلفان

--> ( 17 ) . C . Heusghem . ( 18 ) . P . Lechat . ( 19 ) . Les effets indesirables des medicaments .