جلال مصطفوى كاشانى
27
دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى )
لزوم پيدايش اين مكتب راسختر مىگرديد ، چنان كه در دايرة المعارف علوم پزشكى 1876 جلد 16 ، در صفحهء 48 در مقالهء مربوط به ( تاريخ شيمى ) در اينباره چنين آمده است : « از اوايل قرن شانزدهم ، توجه پزشكان به اين امر معطوف شد كه علم شيمى را داخل طب نمايند و طب شيميايى ( ياتروشيمى ) به اين ترتيب بوجود آمد . از آن پس درصدد برآمدند كه اعمال حياتى و اختلالات آنها و آثار داروها را به وسيلهء واكنشهاى شيميايى تفسير و توجيه كنند . با توجه به معلومات موجود ( منظور دهههاى آخر قرن نوزدهم ، يعنى تاريخ تأليف دايرة المعارف مزبور است ) و با در نظر گرفتن نتايجى كه تاكنون حاصل شده است ، اينك مىدانيم علم شيمى در پيشرفت فيزيولوژى و بيمارىشناسى و درمانشناسى كمكى مؤثر كرده است بنابراين مىتوان پى برد كه در پيدايش مكتب طب شيميايى چه قريحهء نبوغآميزى به كار رفته است . ولى براى اينكه نقش شيمى در پزشكى ، كه امروزه امرى غير قابل انكار است ، حقيقتا نتيجهبخش گردد ، بايد خود علم شيمى نيز به پيشرفتهايى شايان نايل آيد و چنان كه مىدانيم در ابتداى قرن نوزدهم به اين درجه از اهميت رسيده بود . » در قرن بيستم و مخصوصا در دوران معاصر كه پهنهء پيشرفت شگرف و شگفت كليهء علوم است و ازآنرو قرن انفجار علم لقب گرفته است ، بسط خارقالعادهء بيوشيمى و رسوخ آن در پزشكى به اوج خود رسيده است تا آنجا كه به گفتهء ميشل پولونوسكى « 26 » : « بىعلم شيمى ، پزشكى وجود ندارد . » و بالنتيجه امروزه تدريس بيوشيمى در همهء دانشگاههاى جهان يكى از اركان اساسى آموزش پزشكى است و روز به روز دخالت و تأثير عميق آن در رشتهها و شاخههاى مختلف علم طب ، بويژه در فيزيولوژى و بيمارىشناسى و داروشناسى ، بيشتر ثابت مىشود . از اواخر قرن نوزدهم به اين طرف ، كه كارخانهداران دارويى براى تهيهء داروهاى شيميايى و ساختگى در آزمايشگاهها سرمايههاى عظيم به كار انداختهاند و بهرههايى هنگفت مىبرند ، رسوخ عميق طب شيميايى در همهء رشتهها و شاخههاى دانش پزشكى به حد ما فوق تصور رسيده است و چنان كه بعدا خواهيم ديد ، نفوذ تراستهاى دارويى نه تنها در امور دارو و درمان بيماريها بلكه در كليهء شئون پزشكى و حتى در تنظيم برنامههاى آموزش علم طب راه جسته است و ظهور و شهود دارد . مخالفين با مكتب طب شيميائى پاراسلس از همان زمان پاراسلس ، عدهاى از پزشكان اروپا با مكتب طبى او مخالف بودند و عجيب اينجاست كه عدهاى از هواخواهان و پيروان پاراسلس كه راه او را دنبال مىكردند و به اصول طب شيميايى گراييده بودند ، از قبيل وان هلمون و سيلويوس و ويليس و ديگران نيز ، در مطبهاى خود يا در بيمارستانها عملا بيماران را با همان روش طب قديم درمان
--> ( 26 ) . Michel Polonovski