مىكردند و در تمام دوران 450 سال كه از زمان پاراسلس مىگذرد ، اين مخالفت همواره وجود داشته و تعداد مخالفان آن‌قدر زياد است كه نتوان برشمرد . روىهم‌رفته از قرن 16 تا ابتداى قرن 19 را بايد دوران هرج‌ومرج پزشكى و تشتت اقوال و اختلاف عقايد و تضاد آراء و پيدايش مكتبهايى نوين در پزشكى اروپا ناميد . « ميان سالهاى 1500 و 1800 روشهايى گوناگون ، اغلب مخالف يكديگر ، در پزشكى پيدا شد كه به هرج‌ومرج و تشتت عقايد دوران اسكندريه بىشباهت نبود : ياتروشيميست‌ها تحت تأثير افكار پاراسلس قرار گرفته بودند ( وان هلمون ، سيلويوس ، ويليس ) ، ياتروفيزيسين‌ها تحت تأثير تجربيات گاليله و دكارت انسان را ماشين مىپنداشتند . مسمر « 27 » موضوع مغناطيس حيوانى را مطرح كرد ، و هانمان « 28 » درمان به مثل ( همئوپاتى ) « 29 » را ابداع نمود . » « 30 » ولى در قرن نوزدهم كه همهء علوم ، هماهنگ با يكديگر و با سرعت فوق العاده در پيشرفت و ترقى بود ، بر خلاف آنچه كه مىتوان تصور كرد ، اختلاف عقايد بنيانى و اساسى در بزرگان و استادان معروف پزشكى اروپا بيش‌ازپيش ريشه‌دار گرديد ، بعبارت ديگر ، پس از گذشت دوران هرج و مرجها و آشفتگيهاى قرون پيشين ، همين‌كه دانش پزشكى ، به موازات پيشرفت ساير دانشها ، در جادهء ترقى و پيشرفت افتاد كجى ديوار بلند علم طب بر استادان و مخصوصا برجسته‌ترين آنان كه از ديگران متتبع‌تر و محقق‌تر بودند ، رفته‌رفته آشكار شد . و اين مقدمه‌اى بود براى پيدايش اختلاف عقيدهء شديدتر و اعلام خطر استادان بزرگ و عواقب وخيم از لحاظ خطرات و تلفات بيشمار بيماران در قرن بيستم ، يعنى در قرنى كه به قرن انفجار علم شهرت يافته بود كه در آينده به تفصيل مورد بحث قرار خواهد گرفت . بارى ، يكى از برجسته‌ترين مخالفان با جريان پزشكى سنتى در قرن نوزدهم تروسو « 31 » است كه به نوشتهء ديولافوا « 32 » يكى از سه مرد نابغهء فرانسه در قرن نوزدهم بود . ( دو تن ديگر لائنك « 33 » و پاستور « 34 » بودند ) تروسو در آخرين درس كلينيك مديكال هتل ديو « 35 » عليه جريان نامطلوب پزشكى زمان داد سخن داد و چنين گفت : « براى دانش پزشكى ، روزگارى وخيم را پيش‌بينى مىكنم ، زيرا در اثر بسط

--> ( 27 ) . Mesmer ( 1734 - 1815 ) ( 28 ) . Hahnemann ( 1755 - 1843 ) ( 29 ) . Homeopathie ( 30 ) . پرفسور شارل ليشتن تلر Charles Lichtenthaeler تاريخ پزشكى ( صفحهء 372 از ترجمهء فرانسوى ) ( 31 ) . Armand Trousseau ( 1801 - 1967 ) ( 32 ) . Georges Dieulafoy ( 1839 - 1911 ) ( 33 ) . Rene Theophile Hiacinthe Laennec ( 1781 - 1826 ) ( 34 ) . Louis Pasteur ( 1822 - 1895 ) ( 35 ) . Clinique Medicale de I'Hotel - Dieu