تمايل شديد اروپاييان به فراگيرى علوم اسلامى در دورهء جنگهاى صليبى تجارت و مراودات اروپاييان مسيحى با اعراب آغاز شد و پس از آن بتدريج رو به توسعه گذارد . مردم و بازرگانانى كه از اروپا به سرزمينهاى عربى مىرفتند ، در مراجعت ، از پيشرفتهاى اعراب در زمينه‌هاى مختلف علمى و فرهنگى و معمارى سخن فراوان مىگفتند . اخبارى كه دربارهء شهرهاى وسيع و بازارهاى پرمشترى و ممتلى از كالا و متاعهاى شهرهاى مختلف گفته مىشد موجب تعجب و حيرت اروپاييان مىگرديد . همچنين ، دانشمندان اروپا از اينكه مىشنيدند كتابخانه‌هايى بزرگ و هريك داراى بيش از ده هزار جلد كتاب ، در بغداد و قاهره وجود دارد ، بشگفتى فراوان دچار مىشدند . وجود دار العلمها و دانشكده‌ها و كتابهاى علمى بسيار موجب تشويق و تحريص دانش‌آموزان و دانشجويان اروپا و هجوم آنان به كشورهاى اسلامى ، بخصوص اسپانيا ، براى تحصيل علم و استفاده از كتابخانه‌هاى كامل آن مىگرديد . علت اين هجوم به اسپانيا اين بود كه پادشاهان اروپا سرزمين اسپانيا را از چنگ فرمانروايان عرب اندك‌اندك ، خارج مىساختند . يكى از مهمترين شهرهايى كه نخست به دست اروپاييان افتاد شهر تولدو « 11 » ( طليطله ) بود كه از مراكز علمى اعراب اسپانيا به شمار مىآمد . اكنون براى اطلاع خوانندگان دربارهء شوق دانشجويان اروپايى ، سرگذشت يك دانشجوى انگليسى در زير ياد شود : زمانى كه شهر تولدو از قيد حكومت اعراب خلاص شد و زير نفوذ شاهان اروپايى قرار گرفته بود ، يكى از طالبان علوم اسلامى از انگلستان به اسپانيا آمد و پس از آنكه راههاى پرخطر و ناامن را پشت سر گذارد به تولدو وارد شد و نزد يكى از كشيشان بانفوذ مسيحى ، كه مساجد مسلمانان را به كليسا تبديل كرده بود ، برفت و پس از تقديم معرفىنامه‌اى كه از اسقف شهر خويش همراه داشت تقاضاى خود را دائر بر تهيهء وسيله و راهنمايى براى استفاده از كتب علمى عربى بيان داشت ، ولى سيماى پر از مهر كشيش ناگهان تغيير كرد و بمانند كوهى آتشفشان برآشفت ، مسلمانان را پليد خواند و وى را سرزنش كرد كه چرا اين‌همه راه را به خاطر آموختن علوم دشمنان جانى ما طى كرده است ، ولى اين دانش‌پژوه انگليسى كه سراپا اشتياق و ذوق بود از اين شكست نهراسيد و به جستجو پرداخت تا اينكه با يك تن اسپانيايى ، كه قبلا مسلمان و پس از آزادى تولدو از نو به دين مسيحيت گراييده بود و ادعاى دانستن زبان عربى و لاتين را مىنمود ، آشنا شد و قصد خويش را با وى در ميان گذارد . اسپانيايى يادشده در مقابل انجام اين كار كه عبارت از ترجمهء كتب علمى عربى به لاتين بود تقاضاى پولى كرد كه از عهدهء دانشجوى فقير بيرون بود ولى با اين وصف

--> ( 11 ) . Tolede