جلال مصطفوى كاشانى
15
دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى )
اعزام دانشجويان اسپانيايى براى فراگيرى علوم اسلامى به اسپانيا « جنبش و نهضت علمى كه در اثر فعاليتهاى مسلمانان در اسپانيا صورت گرفت ، تا آن زمان نظير و همانند نداشت . شوق تحصيل ، مردم را به فراگرفتن علم ، با انتشار كتاب و تهيهء مواد اصلى آن وامىداشت . نخستين بار كارخانههاى كاغذسازى در آن كشور به وجود آوردند ، سپس كتابخانههاى بزرگى كه داراى دهها هزار جلد كتاب بود در هر شهرى تأسيس يافت به حدى كه تنها كتابخانهء هشام سوم محتوى 400000 جلد كتاب در انواع علوم و ادبيات آنروز بود . در شهرهاى ديگر اسپانيا مانند « اشبيليه » ، « غرناطه » و « قرطبه » دانشگاهها و مدارس عالى علمى به وجود آمد و علم و معرفت را به تمام نقاط آن ديار پخش مىكرد و همين دانشگاهها بودند كه مشعل نور و روشنايى را بر تاريكيهاى اروپا افكندند و بذرهاى تمدن و پيشرفت علمى را در اروپا افشاندند . دانشجويان غربى براى تحصيل علم و فراگرفتن صنعت و هنر ، از دورترين نقاط ، به سوى اندلس رو نهادند و از هزينههاى رايگان تحصيلى كه از بيت المال مسلمانان تأمين مىگشت ، بهرهمند مىشدند . « فاليبر » مورخ معروف غربى از سه گروه دانشجويان اروپايى ياد مىكند كه براى تحصيل به اندلس رهسپار گشتهاند : 1 ) گروه دانشجويان بريتانيا با سرپرستى شاهزاده ژرژ . 2 ) گروه دانشجويان فرانسه با سرپرستى شاهزاده اليزابت دختر دايى لوى ششم امپراطور فرانسه . 3 ) هيئت دانشجويان هلندى . در ميان دانشجويان بريتانيا هيجده تن از دختران امراء و اعيان و اشراف كشور بودند كه رئيس دربار انگلستان بنام « ژرژ سفليك » از آنان سرپرستى مىكرد و از سوى پادشاه انگلستان به هشام سوم خليفهء اموى نامهاى داشت كه متن آن چنين بود : « از ژرژ دوم پادشاه بريتانيا و فرانسه و سوئد و نروژ به صاحب عظمت و جلالت هشام سوم خليفه و پادشاه مسلمانان مملكت اندلس . با تقديم احترام و تعظيم به عرض عالى مىرساند : پيشرفت فوق العادهاى كه در اثر توجهات آن حضرت نصيب دانشگاهها و مراكز علمى مملكتآباد شما گرديده است و شما هماكنون از آن بهرهمند هستيد ، جاى نهايت خوشوقتى ماست و همين امر ما را واداشت كه فرزندان خود را براى كسب فرآوردههاى علمى و صنعتى شما به آن ديار گسيل داريم تا سرآغازى نوين و مباركى در پيروى از آثار شما باشد ، شما كه سعى و كوشش مىكنيد انوار علوم و فرهنگ خود را در ممالكى كه جهل و تاريكى از هر سو به آن احاطه كرده است پخش نماييد . سرپرستى دختران اشراف انگلستان را به دختر برادرمان شاهزاده « دوبانت » محول كرديم تا با رفقاى خويش مورد لطف و عنايت خاص و مشمول محبتهاى اطرافيان شما قرار