در چگونگى حالات معده چگونه مىتوان به وضعيت معده پى برد ؟ 1 - از طريق غذا ( با صرف غذا مىتوان از وضعيت معده باخبر شد و دانست كه علل آن چيست و چگونه خوراك را تحمل و هضم مىنمايد . همچنين است تمايل به آب يا بىميلى بدان ) . 2 - از حركات ، اضطراب ، خفقان ، آروغ ، فواق ، زبان و طعم بوى دهان ، خشكى و ترى و خشونت و نرمى زبان . 3 - از رنگ و رخسار و بارهء زبان و بازآمدن غذا به دهان . 4 - از قى و قراقر شكم ، مدفوع و صداى گازهايى كه از شكم خارج مىشود . 5 - از دردها و آلامى كه با مشاركت اعضاى ديگر در معده پديد مىآيد . 6 - از سازگارى و عدم سازش غذاها ، مشروبات و ادويه . 7 - از كاهش اشتها از حد متعارف كه دليل بر ضعف آن مىشود . 8 - از رنگ و بوى مدفوع ( اگر رنگ ، عفونت ، غلظت و رقت آن معتدل باشد دليل بر خوبى هضم است و قوت معده و عكس آن دليل بر ضعف و سوء مزاج . رنگ براز دليل بر نوع مادهء موجود در معده مىباشد . اگر مدفوع نرم و متعفن باشد دليل بر ضعف قوه ماسكه و اگر متعفن باشد ولى نرم نباشد دليل بر ضعف هاضمه خواهد بود . ) فواق يا سكسكه - اگر در معده گزندگى احساس شود دليل بر وجود خلط ترش و تلخ است . اگر تمدد و كشيدگى در آن باشد دليل بر وجود « باد » و اگر سوزش و عطشى نباشد دليل بر صفراوى يا بلغمى بودن مزاج خواهد بود . تميز اين دو آنست كه به بيمار آب گرم بنوشانند ، اگر از صفرا باشد عطش شدت مىيابد و بيشتر مىشود و اگر از بلغم باشد تسكين يافته و رفع عطش مىشود . زبان - هرگاه زبان زبر و خشن و زياد سرخ باشد دليل بر غلبه « خون » در معده و يا