و اگر افيونى باشد تا ده حب توان داد و گاهى افيون نيم مثقال و صمغ عربى يك مثقال كرده مىشود حب قابض كه مكرر به عمل آمده صفت آن پكهان بيد رال بيلگرى زرنباد آمله افيون گيرد برابر سائيده به قدر نخود حبها سازند و يك صبح و يك شام دهند حب هندى كه در حبس اسهال قوىست صفت آن سهاگهء بريان يك حصه شنگرف دو حصه افيون چهار حصه باريك ساخته نصف آن بعسل سرشته قدر فلفل حبها بندند و نصف ديگر را در آب ليمو حب كنند پس اگر اسهال در شب زياده شود حب عسلى دهند و اگر در روز غلبه كند حب ليمو و در نسخهء مجرب حكيم عليم صاحب نوشته كه هر سه دوا را در آب جوز ماثل تا يك پاس حل سازند و به قدر دانهء مونگ و نخود حبوب بندند براى دفع اسهال هر قسم يك حب خرد بخردان و كلان به بزرگان سالم بدون خائيدن بخورانند و براى امساك هم مفيد نوع ديگر كه براى سنگرهنى مجرب و معمول بعضى اصدقاست صفت آن افيون چونه كه با برگ پان مىخورند هر دو برابر سائيده به قدر موتهه حبها بندند و از يك حب شروع كرده بيفزايند و تا يك ماشه رسانند اسهال مفرط و زحير و سحج را نيز مجرب نوشته حب كافورى براى اسهال اطفال كه با تپ حار باشد معمول‌ست صفت آن افيون كتهه سفيد طباشير مغز تخم پزوبه هر يك يك ماشه كافور چينه چهار سرخ در آب باريك سوده حب به قدر دانهء موتهه بندند صبح و شام يك يك حب بطفل بدهند ايضا براى طفل كه براز سبز و زرد برآيد صفت آن تخم خرفه هفت ماشه اناردانه سماق زرشك مغز بابرنگ پوست بيرون پسته هر يك سه و نيم ماشه صمغ عربى طباشير صندل سرخ صندل سفيد تخم كاهو هر يك سه ماشه همه را بريان كنند و كتيرا نشاسته گلنار تخم مورد زهرمهرهء خطائى هر يك يك نيم ماشه مغز بادام شيرين يك عدد كوفته بيخته بلعاب بهدانه حب خرد بندند و يك صبح و يك شام داده باشند ايضا اگر بچه را براز سبز آيد صفت آن غنچه انار شش ماشه باديان بابرنگ هر يك دو ماشه باريك سائيده به قدر مونگ حب سازند و يكى صبح و ديگرى شام دهند ايضا براى رفع اسهال سبز اطفال صفت آن زهرمهرهء خطائى دو ماشه برگ نيب كتهه سفيد خذف آب ناديده هر يك يك نيم ماشه افيون دو سرخ شنگرف چار سرخ در آب سائيده حبوب به قدر موتهه بندند اگر طفل بسيار كوچك باشد حب به قدر جاورس سازند يك صبح و يكى شام دهند و شير نوشانند حب رمان كه در اسهال اطفال به عمل آمده صفت آن بگيرند انار خام حلو و از طرف سر تراشيده و قدرى از دانه خالى كرده اول يك ماشه افيون خالص پر كنند بعد آن يك عدد جوزبوا نهند و جوف آن را از دانه برآورده پر كرده سر تراشيده آن بالا نهاده از ريسمان خام بپيچند كه انار به نظر نيايد در روغن زرد بريان كنند وقتىكه ريسمان سرخ شود برآورده ريسمان دور كرده مع جوز و افيون انار را در كهرل انداخته باريك بكوبند و صلايه نمايند و نيمدام بسباسه سائيده آميخته صلايه كرده به قدر فلفل حب بندند شربت يك حب تا دو و اگر در اسهال خون هم آمده باشد قدرى كهربا سائيده آميزند حب كهربا كه براى زحير اطفال به عمل آمده صفت آن كهربا صمغ عربى بريان هر يك هفت ماشه گلنار سه ماشه چاكسو بريان شش ماشه حضض نه ماشه بسد سوخته نركچور هر واحد دو ماشه كوفته بيخته برابر نخود حبها سازند و دو حب صبح و دو شام دهند و بجوان زياده بايد داد حب مسهل دافع قولنج ريحى و بلغمى صفت آن غاريقون سكبينج مقل جاوشير جندبيدستر هر يك يك درم صبر سقوطرى چار درم كوفته بيخته حب سازند شربت يك درم به عرق باديان نوع ديگر [ صفت آن ] سناى مكى مقل گل سرخ پوست هليلهء زرد هر يك ماشه مويز منقى يك توله مغز خيارشنبر دو توله بروغن بادام چرب كرده حب بندند و بحسب مزاج دهند [ حب حب السلاطين ] حب حب السلاطين كه در رفع قولنج ثفلى بغايت نافع