محمد اعظم خان ناظم جهان

مقدمه و پيشگفتار 44

نير اعظم در شناخت نبض و انواع آن ( فارسى )

همچنين ، به سبب صعوبت نثر كتاب و ان شاء خاص آن ، به منظور ساده‌تر شدن مطالعه و فهم مطالب متن اثر تقطيع شده و پاراگراف‌بندى تازه‌اى يافته است . بدين منظور ، با استفاده از تيتربنديها ، تورفتگيهاى سطور ، تغيير شكل و اندازه قلم ، و قرار دادن علائمى چون ستاره ، دايره توپر ، و لوزى در ابتدا يا ميان سطرها مطالب مختلف از هم تفكيك شد ، اما درعين‌حال ، ربط منطقى آنها به صورت بصرى قابل ملاحظه و پيگيرى است . ازاين‌رو ، لازم است بيان شود كه : * ستاره‌هاى ميان متن ( * ) براى جدا ساختن بخشهايى از متن كه مستقل از هم بودند و درعين‌حال با واو عطف به هم مربوط شده بودند استفاده شده است . براى نمونه ، در ذكر اسباب هر نبض اين علامت به چشم مىخورد . اين علامت بدين سبب به كار گرفته شد كه استفاده از علائم ويرايشى مالوف ( ويرگول يا نقطه ويرگول ) مانع تداخل اين اسباب درهم نمىشد و گاه خود موهم اشتباهى در فهم متن بود . نمونه : سبب او وجود قوّت است * و عدم حاجت كثير ( به واسطهء اتمام او به عظم و استغنا از سرعت و تواتر ) . در اينجا ، عبارت « به واسطه اتمام او . . . » مربوط به عدم كثرت حاجت است ، نه علت هر دو سبب گفته شده . لذا با ستاره اين عناوين از هم جدا شده است . البته ، در موارد غير ضرورى از اين كار پرهيز كرده‌ايم . * لوزىهاى آغازين سطر مربوط به نبض اعراض يا امراض است تا يافتن آنها براى خوانندگان راحت‌تر باشد . مثل : و بدانند كه در مزاج حارّ - كه حرارتش يا بنا بر وفور حرارت غريزى و روح حيوانى و [ وفور ] دم « 1 » بود و يا به واسطهء كثرت حرارت عنصريهء مزاجيه - [ خواه ] عارضى [ و ] خواه جبلّى باشد - حاجت به ترويح شديد بود . پس : - باوجود آن ، اگر قوّه و آلت مساعدت كند ، نبض عظيم باشد ؛ چنانچه در مزاج دموى * و حماى يوم غضبى * و [ حماى يوم ]

--> ( 1 ) . ( در نسخه ) : دوم .