محمد اعظم خان ناظم جهان

مقدمه و پيشگفتار 36

نير اعظم در شناخت نبض و انواع آن ( فارسى )

درباره نبض نبض يكى از راه‌هاى شناخت حالات درونى بدن و تشخيص بيماريهاست . كهن‌ترين متن موجود درباره نبض به جالينوس منسوب است ، هرچند مسلم است كه جالينوس يا ديگر يونانيان مبدأ پيدايش علم شناخت نبض نبوده‌اند . امروزه سندى در دست نيست تا خاستگاه اصلى اين علم را روشن سازد . تا آنجا كه تحقيقات نشان مىدهد تاريخچه نبض در چين به زمانى بس دور بر مىگردد ، اما نمىتوان معين كرد كه آيا منشأ اين علم در هر دو مكان يكى بوده يا يكى از ديگرى اقتباس كرده است . در جهان قديم ، در تمدنهاى چين ، هند ، ايران ، و يونان از نبض استفاده مىشده است . نبض در ايران و يونان تقريبا يكى است و نبض چينى و هندى بسيار به هم نزديك است . بنابراين ، اگر مكتب ايران و يونان را يكى و مكتب هند و چين را يكى فرض كنيم ، مىتوان گفت به‌طور كلى ، دو مكتب نبض در دنياى قديم وجود داشته است . چگونگى ارتباط اين دو مكتب در ازمنه باستانى آشكار نيست . از سفر برزويه طبيب از سمت ايران به هند و چين براى دستيابى به اطلاعات پزشكى نيز چيز زيادى در دست نيست و صحبتى از نبض آن ديار نشده است . اما از سده‌هاى بعد از اسلام كتاب ارزشمندى به نام طب اهل ختا به‌جا مانده است . نويسنده مطالب