محمد مؤمن بن محمد حسين النخعي الآشتيانى

13

تذكرة العلاج و رساله خواص بيخ چينى ( فارسى )

و امثال انها بهم رسد علاج هر بامداد اسطوخودوس اصل الوس هريك دو م ل نبات پنج م ل جوشانيده صاف نموده بنوشند و هر سه روز يك دفعه پوست هليله زرد سه م ل كل سرخ يك م ل كوبيده به آب نبات حب كنند بلع كنند و از آب تاجريزى اكليل الملك پوست هليلهء زرد صبر زرد بخور دهند و زنجبيل و كلاب سائيده و طلا نمايند و فرفيون با روغن كل سرخ طلا نمايند چنانچه جالينوس ذكر نموده انّى اتّخذت الفرفيون مرعا بدهن لطيف و طلبت به تسكن الوجع من ساعته و از عطريات حاره چون نرجس و سوسن طلا كند و ببويند و اكر شروط عشره محقّق باشد تنقيه كامل كند به اين نوع كه چون مادهء عصيانى دارد دو روز منضج خفيف را خورده و اماله نمايند نهايت در مسهلات بعلاوهء بسناء مكى كه ذكر شد دو مثقال بسفايج هم علاوه كنند و همين ظابطه را مرعى دارند اگر حاجت افتد بعوض مسهل احتقانى مسهل مشروب صرف شود در اين مرض اگر دوا بعوض آب يا عرق كاسنى يا شاه‌تره بجوشانند اولى خواهد بود و اكر مقتضيات فصد مقتضى باشد در اين تنقيه به قدر حاجت خون از رك قيفال كم كنند و غذاى روزهاى اماله و اوايل مرض نخود آب ادويه‌دار و بواقى چون بلغمى است الصّداع الرّيحى علامت ان عدم ثقل سر بود و احساس صوت در كوش و انتقال وجع به اطراف سر و ضربان شرائين و تمدد بود و اين بيشتر در غذاهاى منجر بود چون حليم و كله‌پاچه و كلم و كوشت كاو و شتر بهم رسد يا از بادهاى سرد علاج هر بامداد تخم كشنيز دو م ل و پنج م ل شربت اسطوخوددوس مخلوط نموده بنوشند و هر چهار پنج يوم يك دفعه حبّ ايارج بلع نمايند كه اقلّا سه يوم خورده شود