لطيف قزوينى
7
فوائد الطفية ( فارسى )
قواعد كلّيه از آنكه جهات حواسّ خمسهء ظاهر و باطن را ، عناصر چهارگانه به استمداد ستّهء ضروريّه به ضرورت ، صورت امتزاج داده و قواى ثلاثه به مشاركت اعضاى رئيسه از دو جهت در يكرنگى بر روى حيات عاريت گشاده ، و روح طبيعى به آرايش هفت قلم ، هشت در مكرمت از باب و ما احسن صوركم بر روى مادّه و صورت گشوده ، چنانچه قواى ثلاثه - كه قوّهء نفسانى و حيوانى و طبيعى بوده باشند - به اعضاى رئيسه - كه قلب و دماغ و كبدند - در معاونت به ابدان متّفق نگشتندى ، زيست انسان - كه نوعى از جنس حيوان است - در دايرهء امكان ممكن نبودى ؛ و گذشته از آن اجزاء هيولايى به درستى صورت ظاهر نپذيرفتى ؛ كه اگر دماغ سبب حسّ و حركت نفسانى و رسانيدن روح [ نفسانى ] از سبيل اعصاب به اعضاء نشدى ، و قلب علّت رسانيدن روح حيوانى از شرايين به جميع بدن نگرديدى ، و كبد اسباب رسانيدن غذا از آورده و عروق ماساريقا به اعضاء نگشتى ، نقصان و تعطيل در وجود لازم آمدى . و جهت ديگر آنكه قوا را فاعلى است طبيعت نام ، كه سلطان و مدبّر ابدان است ؛ و به اعتبار استخدام قوهء جاذبه و ماسكه و هاضمه و ناميه و مميّزه و مصوّره و مولّده و دافعه بالطّبع ، نظر به قدرت شاملهء إله تابع و در جميع اعضاء مفرده و مركّبه - عضلات و اعصاب و عروق و شرايين و آورده و رباطات و غضروف و اعضاء رئيسه - مستتر گشته ، تا آنكه من جهت خادمين ، مملكت را پاس و هراس « 11 » نمايند ؛ كه دقيقهاى از عمل و شغل خود غفلت ننمايند ، تا آنكه علّتى در وجود و منقصتى در خلقت خلاق ودود ، موجب امراض تركيب - كه عبارت از مرض خلقت و وضع و مقدار و عدد بوده - نگردد .
--> ( 11 ) . با توجّه به مفهوم عبارت ، واژهء هراس نمىتواند درست باشد ، حراس درست است به معناى محارست و نگهبانى و پاسدارى .