منوچهر ستوده
شناسنامه و مقدمه 13
نامنامه ايلات و عشاير و طوايف ( فارسى )
هندوكش اين دامنه را پائين و بالا مىروند . ساكنان كوههاى پامير كه دهكدههاى ايشان در حدود 3500 متر ارتفاع دارد ييلاق و قشلاق ندارند و سرزمين ايشان براى چرا در طول سال علف فراوان دارد . ايلات قرقيز نيز در ميانشان ديده مىشوند . در ايران كنونى براساس اطلاعات سرشمارى تيرماه 1366 در كل مناطق عشايرى استانهاى كشور 96 ايل و 547 طايفه مستقل سرشمارى شدهاند . تعداد جمعيت كوچنده ايران كنونى در سال 1366 برابر 099 ، 152 ، 1 نفر بود . نسبت جنسى در جامعهء عشاير 108 است . در حالىكه اين نسبت براى جامعهء شهرى 105 و براى روستائيان 103 است . قلمرو زيست عشاير كوچروى ايران كنونى عمدتا در امتداد سلسلهجبال زاگرس و در استانهاى آذربايجان شرقى و غربى و كرمانشاهان و خوزستان و لرستان و ايلام و چهارمحال بختيارى و كهگيلويه و بويراحمد و فارس و خراسان و سيستان و بلوچستان و سمنان و نقاط مركزى ايران كنونى است . مناطق كوهستانى كوچروهاى ايران فرهنگى رشتهكوههاى زاگرس زاگرس رشتهكوههاى پهناور عظيمى است واقع در استانهاى آذربايجان غربى و كردستان و همدان و كرمانشاهان و ايلام و لرستان و خوزستان و چهارمحال بختيارى و بويراحمد و كهگيلويه و هرمزگان . متوسط ارتفاع در زاگرس مركزى 2500 متر و بلندترين قلّهء آن 4409 متر و بلندترين قلّه زردكوه 4225 متر است . رشتهكوههاى البرز كوههاى البرز از قفقاز شروع مىشود و از جنوب درياى خزر مىگذرد و به كوههاى شمال خراسان يعنى آلاداغ و بينالود و هزارمسجد مىرسد . از طريق كوههاى شمال خراسان به كوههاى هندوكش و فلات پامير بهطور غيرمستقيم متّصل مىگردد . دامنههاى شمالى آن به اراضى پست استانهاى گيلان و مازندران منتهى مىگردد و حدود صد رود دائمى از اين جهت آن مىگذرد و به درياى خزر مىريزد و دامنههاى جنوبى آن به مناطق خشك داخلى كشور منتهى مىشوند . بلندترين قلّهء اين رشته قلّهء دماوند است كه 5671 متر ارتفاع دارد . از قلّههاى بلند ديگر رشتهء البرز : علمكوه و تخت سليمان و خلنو 4375 متر را مىتوان نام برد . سلسلهكوههاى البرز به طول 950 كيلومتر و عرض 25 تا 110 كيلومتر است . كوههاى آذربايجان شرقى ارسباران كوهستانى است در آذربايجان شرقى كه از 18 كيلومترى جنوب جلفا در غرب شروع مىشود و تا رودخانهء قرهسو در شهرستانهاى اهر و مشكينشهر در شرق ادامه پيدا مىكند . قلّههاى سبلان و سهند جزء اين