ابراهيم اصلاح عربانى
91
كتاب گيلان ( فارسى )
ديگر ويژگيهاى كارگاههاى بزرگ صنعتى استان گيلان پىگيرى بررسيهاى مربوط به ويژگيهاى اقتصادى كارگاههاى بزرگ صنعتى استان گيلان مستلزم استفاده از دادههاى « آمار كارگاههاى بزرگ صنعتى منتج از آمارگيرى سال 1365 » است . دادههاى اين مأخذ با مآخذى ديگر تفاوتهايى دارد . مركز آمار ايران قانونا ملزم به حفظ اطلاعات اقتصادى يكيك كارگاههاى بزرگ صنعتى است و فقط مىتواند اطلاعات جمعبندى شدهء ، كارگاهها را منتشر كند . ازاينرو ، در مواردى كه تعداد كارگاههاى بزرگ استان كمتر از 3 واحد بوده است ، اطلاعات مربوط به آن واحد يا واحدها از سرجمع استانى حذف و در سرجمع كل كشور منظور شده است . كاربرد اين روش و نيز حذف اطلاعات مربوط به پالايشگاه نفت و كارگاههاى قالىبافى سنتى و كشتارگاهها و همچنين ثابت نگهداشتن چارچوب آمارى طرح كارگاههاى بزرگ صنعتى كشور از سال 1361 سبب گرديد كه تفاوتهايى در دادههاى اين مأخذ با مآخذ ديگر پديد آيد . اين تفاوتها از گوناگونى تعريفهايى كه براى هر جامعه آمارى بهكار گرفته شده ناشى مىشود و ارتباطى به اعتبار و ميزان درستى هر مأخذ ندارد . تعداد كارگاههاى بزرگ جامعه ثابت - حذف برخى از كارگاههاى بزرگ صنعتى استان گيلان از جامعه آمارى ، تعداد آنها را از 343 واحد به 216 واحد تقليل مىدهد . به اين تعداد از كارگاهها ، كارگاههاى بزرگ صنعتى « جامعه ثابت » مىگوئيم . طبق تعريف جامعه ثابت ، صنايع مواد غذايى داراى 109 كارگاه ، صنايع نساجى و پوشاك 27 كارگاه ، صنايع چوبى 25 كارگاه ، صنايع شيميايى 16 كارگاه ، صنايع كانى غيرفلزى 20 كارگاه و بالاخره ، صنايع ماشينآلات و تجهيزات و ابزار و غيره 15 كارگاه بزرگ صنعتى هستند . بر اساس ملاحظات فوق و نيز بر اساس تعريف جامعه ثابت كارگاههاى صنايع كاغذ و مقوا و چاپ و صنايع فلزات اساسى استان حذف شده است . استان گيلان در مجموع 5 / 3 درصد كل كارگاههاى بزرگ صنعتى كشور را در خود جاى داده است . مطالعهء مقايسهاى تركيب صنايع بزرگ گيلان نشان مىدهد كه از نظر تعداد 1 / 14 درصد كارگاههاى صنايع چوبى كشور و 8 / 11 درصد كارگاههاى صنايع مواد غذايى كشور در استان گيلان مستقر شدهاند . سهم نسبى ديگر صنايع از متوسط استانى يعنى 5 / 3 درصد كمتر است . پراكنش نيروى انسانى در مجموع 727 ، 34 نفر كارگر و كارمند در صنايع بزرگ گيلان مشغول فعاليت هستند . از اين تعداد 252 ، 30 نفر كارگر و 4475 نفر كارمند مى باشند . صنايع نساجى و پوشاك با بيش از 872 ، 13 نفر كاركن بيشترين تعداد شاغلان كارگاههاى بزرگ صنعتى استان را در اختيار دارد . پس از كارگاههاى نساجى و پوشاك ، صنايع مواد غذايى ، صنايع چوب و محصولات چوبى و صنايع ماشينآلات و تجهيزات و ابزار و غيره قرار دارند كه به ترتيب داراى 5728 نفر ، 5487 نفر ، و 5032 نفر شاغل هستند . صنايع كانى غيرفلزى با 2484 نفر كاركن و صنايع شيميايى با 1534 نفر كاركن در مقامهاى آخر قرار گرفتهاند . متوسط تعداد شاغلان هر كارگاه ميزان متوسط شاغلان كارگاههاى بزرگ صنعتى استان گيلان 161 نفر است . اين ميزان براى كارگاههاى بزرگ صنعتى كل كشور 93 نفر است . در نتيجه ، كارگاههاى بزرگ صنعتى استان بطور متوسط 7 / 1 برابر كارگاههاى بزرگ كل كشور شاغل جذب نمودهاند . بررسى ميزان متوسط شاغلان فعاليتهاى مختلف صنعتى نشان مىدهد كه ميزان مذكور براى كارگاههاى بزرگ صنايع نساجى استان 514 نفر است . اين پيكره تقريبا 4 برابر رقم نمودار شمارهء 20 - متوسط شمار شاغلان كارگاههاى بزرگ صنعتى استان گيلان و مقايسهء آن با كل كشور بر حسب گروههاى عمدهء فعاليت ، سال 1365 .