ابراهيم اصلاح عربانى

92

كتاب گيلان ( فارسى )

همانند كشورى است . متوسط كاركنان كارگاههاى بزرگ صنايع ماشين‌آلات و تجهيزات و ابزار و . . . استان 365 نفر است كه اين پيكره نيز 4 / 2 برابر رقم مشابه كل كشور مىباشد . كارگاههاى بزرگ صنايع چوبى و محصولات چوبى نيز با متوسط 129 نفر كاركن بيش از 7 / 2 برابر و صنايع كانى غيرفلزى با متوسط 124 نفر كاركن بيش از 3 برابر پيكره‌هاى همانند كشور شاغل در استخدام دارند . كارگاههاى بزرگ صنايع مواد غذايى و صنايع شيميايى هر يك با متوسط 53 نفر و 96 نفر به ترتيب 39 نفر و 10 نفر كمتر از كارگاههاى بزرگ صنعتى استان همانند كشور ، كاركن در اختيار دارند . در مجموع كارگاههاى بزرگ صنعتى استان از نظر تعداد متوسط شاغلان بزرگتر از كارگاههاى بزرگ صنعتى كل كشور هستند . در نمودار شمارهء 20 متوسط شاغلان كارگاههاى بزرگ صنعتى استان با كل كشور مقايسه شده است . سهم نسبى شاغلان استان در كل كشور شاغلان كارگاههاى بزرگ صنعتى گيلان در مجموع حدود 6 درصد شاغلان كارگاههاى بزرگ صنعتى كشور را تشكيل مىدهند . مطالعهء سهم نسبى كاركنان صنايع گوناگون استان گيلان در كل كشور نشان مىدهد كه 3 / 38 درصد شاغلان صنايع چوبى و 6 / 9 درصد شاغلان صنايع نساجى و پوشاك و حدود 7 / 6 درصد شاغلان صنايع مواد غذايى كشور در استان گيلان مستقر هستند . سهم زنان در اشتغال سهم زنان در اشتغال كارگاههاى بزرگ صنعتى كشور حدود 6 درصد است به عبارت ديگر ، به ازاء هر 100 نفر شاغل كارگاههاى بزرگ صنعتى كشور 6 نفر را زنان و 94 نفر را مردان تشكيل مىدهند . سهم نسبى زنان شاغل كارگاههاى بزرگ صنعتى گيلان بيش از 3 برابر پيكرهء همانند كشورى است . 38 / 15 درصد شاغلان كارگاههاى بزرگ صنعتى گيلان را زنان و 62 / 84 درصد را مردان بوجود آورده‌اند . سهم نسبى بالاى زنان كارگاههاى بزرگ صنعتى گيلان و زن آنان را در اشتغال كل زنان كارگاههاى بزرگ صنعتى بالا برده است ، بطورىكه از هر 100 نفر زن شاغل در صنايع بزرگ كل كشور 4 / 15 نفر را زنان گيلان تشكيل مىدهند . ارزش افزوده كارگاههاى بزرگ صنعتى به ميزان ارزشى كه در نتيجهء عمليات توليدى پديد مىآيد ، « ارزش افزوده » مىگويند . ساده‌ترين راه براى بدست آوردن ارزش افزوده ، اين است كه ارزش مواد و لوازم و سوخت خريدارى شده را از ارزش كليهء توليدات بدست آمده از آن مواد و لوازم و سوخت كسر نماييم . تعريف جامع و فنى ارزش افزوده كه مبناى محاسبات حسابدارى و آمارى است ، قدرى از اين توضيح كلى پيچيده‌تر است . مركز آمار ايران ارزش افزوده را چنين تعريف مىنمايد : « ارزش افزوده هر كارگاه برابر است با ارزش ستانده‌هاى ناخالص منهاى ارزش داده‌ها كه اصطلاحا ارزش افزوده ناخالص ناميده مىشود . . . . » همانطور كه از تعريف فوق برمىآيد براى ارزيابى ارزش عمليات توليدى كارگاههاى بزرگ صنعتى استان ، لازم است ارزش داده‌ها و ارزش ستانده‌هاى اين صنايع را تعيين كرد . اجزاء تشكيل‌دهنده داده‌ها عبارتند از : ارزش مواد خام ، لوازم و قطعات مصرفى ، ارزش سوخت ، برق ، آب خريدارى شده و پرداختى بابت خدمات صنعتى ، در سال 1364 ارزش داده‌ها به كارگاههاى بزرگ صنعتى استان گيلان 55 / 34 ميليارد ريال بوده است . اجزاء تشكيل‌دهندهء ستانده‌ها عبارتند از : ارزش توليدات ، دريافتى بابت خدمات صنعتى ، ارزش اموال سرمايه‌اى ساخته‌شده در كارگاه ، تغييرات ارزش موجودى محصولات ناتمام . در سال 1364 ارزش ستانده‌ها از كارگاههاى بزرگ صنعتى استان گيلان برابر با 15 / 80 ميليارد ريال بوده است . در نتيجه ، حاصل فعاليتهاى كارگاههاى بزرگ صنعتى استان ، يا ارزش افزوده آن در حدود 60 / 45 ميليارد ريال بوده است . محاسبهء ارزش افزوده به شيوه‌اى كه بيان شد ، عملا ارزش افزوده هر كارگاه را برابر با حاصل جمع مزد و حقوق پرداختى به كاركنان كارگاه به اضافهء سود ( يا زيان ) كارفرمايان كارگاه مىگرداند . بنابراين ، پيكرهء 60 / 45 ميليارد ريال ارزش افزوده كارگاههاى صنعتى گيلان در سال 1364 ، نشانه ما به ازايى است كه كاركنان و كارفرمايان كارگاههاى بزرگ صنعتى استان گيلان به ازاء مشاركت در عمليات توليدى بدست آورده‌اند . سهم كاركنان از ارزش افزوده 79 / 31 ميليارد ريال و سهم كارفرمايان 81 / 13 ميليارد ريال بوده است . صنايع نساجى با 02 / 19 ميليارد ريال بيشترين سهم را در توليد ارزش افزوده كارگاههاى بزرگ صنعتى استان داشته‌اند . صنايع ماشين‌آلات و تجهيزات و ابزار و . . . و صنايع مواد غذايى به ترتيب با 43 / 8 ميليارد ريال و 37 / 8 ميليارد ريال در مقامهاى دوم و سوم قرار دارند . صنايع كانى غيرفلزى با 87 / 3 ميليارد ريال و صنايع شيميايى با 29 / 3 ميليارد ريال در رديفهاى بعدى جدول شمارهء 5 - ارزش افزودهء كارگاههاى بزرگ صنعتى در سال 1364 .