فصل هفدهم اصلاحات ارضى در گيلان بحث از اصلاحات ارضى در گيلان مىبايست با تشريح موقعيت اقليمى و كشاورزى اين استان آغاز شود ولى چون مباحث مزبور در فصول مختلف كتاب به تفصيل مورد بررسى قرار گرفته است لذا از آن صرفنظر مىشود اما لازم مىداند قبلا نظرى كلى به وضع كشاورزى گيلان انداخته اطلاعاتى در اين زمينه به خوانندگان بدهد : مساحت اراضى مزروعى گيلان در سال 1339 مجموعا بالغ بر 875 ، 281 هكتار ، شامل 901 ، 178 هكتار آبى و 974 ، 102 هكتار ديم بوده كه از اين مقدار 389 ، 25 هكتار ( 1421 هكتار آبى و 968 ، 23 هكتار ديم ) به آيش گذاشته مىشد . مساحت اراضى زير كشت محصولات سالانه 504 ، 234 هكتار شامل 865 ، 176 هكتار آبى و 639 ، 57 هكتار ديم و مساحت اراضى زير كشت زراعتهاى دائمى 271 ، 13 هكتار ، شامل 486 هكتار آبى و 785 ، 12 هكتار ديم بود . علاوه‌بر اين 8711 هكتار نيز بيشه و قلمستان را تشكيل مىداد . براى شناخت چگونگى توليد محصولات كشاورزى گيلان در اين مقطع زمانى لازم است وضعيت توليدكنندگان و رابطهء آنان با صاحبان زمين و نيز نحوهء توزيع اراضى مورد بررسى قرار گيرد : نتايج حاصله از نحوهء توزيع اراضى زير كشت در سال 1339 چنين است : حدود 5 / 17 درصد از كل اراضى استان گيلان را اراضى رعيتى تشكيل مىداد كه به شيوهء ارباب - رعيتى و به شرحى كه خواهد آمد مورد بهره‌بردارى قرار مىگرفت . زمينهاى اجاره‌اى شامل 9 / 55 درصد اراضى