ابراهيم اصلاح عربانى
712
كتاب گيلان ( فارسى )
فخر داعى ، محمد تقى بزرگ مرد روحانى و عالم و اديب گيلان سيد محمد تقى گيلانى به سال 1297 هجرى قمرى برابر 1258 خورشيدى در گيلان چشم به عالم هستى گشود ، از خردى به محضر استادانى چون آقا شيخ محمد طالقانى و آقا ميرزا مسيح سمنانى و فاضل تفرشى سپرده شد و با كوشش و جديت تمام به آموختن علوم متداوله پرداخت و پس از اتمام دورههاى درسى اين استادان براى تكميل دانش به عراق رفت و در محضر درس روحانيون نامورى چون آخوند ملا كاظم خراسانى و شيخ عبد الله مازندرانى پذيرفته گرديد و درجهء اجتهادش را از اين بزرگواران دريافت نمود . در اين زمان ايران دستخوش انقلاب و دگرگونيهاى بنيادى بود ، استبداد محكوم به زوال با سرسختى و استنكاف از تسليم به سرنوشت محتوم نمىخواست جاى خود را به آزادى بسپارد . مبارزات سختى در جريان بود ، استاد بزرگوارش آخوند ملا كاظم خراسانى وى را به شركت در اين جهاد مقدس تكليف كرد و او هم به جرگهء آزاديخواهان ايرانى مقيم عراق درآمد و فعاليت صميمانهاى را آغاز نهاد و در گيرودار اين مبارزات به دستور خراسانى موظف به ارشادات مذهبى و رسيدگى به امور مسلمين ساكن بمبئى گرديد ، بىدرنگ رخت بدانجاى كشيد و براى انجام وظيفهء محوله ، مسئوليت ادارهء انجمن دعوة الاسلام را به عهده گرفت و توانست به امور مسلمين آن ديار سر و صورتى شايسته بدهد ، در همين دوران به مطالعات تحقيقى پرداخت ، آموزش درست زبانهاى انگليسى و اردو را مصرا دنبال كرد و تسلط خود را در فراگيرى زبان نشان داد و در اين زمان « كالج ايندور » وى را جهت تدريس زبان و ادبيات پارسى و تازى دعوت و استخدام نمود و سيد محمد تقى گيلانى 4 سال با عشق و شوق به آموزش دانشجويان پرداخت . محمد تقى داعى الاسلام گيلانى بعد از آنكه امور مسلمين را متقبل شد به كسب القاب داعى الاسلام و سپس در دوران تدريس و تحقيق فخر المحققين مفتخر گرديد كه حقا شايستگى آن را هم داشت ، او در طول عمر 85 سالهاش موفق به نشر آثار ارزشمندى بدينشرح گرديد : ترجمهء « تاريخ ايران » ، تأليف سرپرستى سايكس در 2 مجلد ، از زبان انگليسى . « تاريخ تمدن اسلام و عرب » ، تأليف گوستاولوبون فرانسوى از روى ترجمه اردوى سيد على بلگرامى . « شعر العجم » در 5 مجلد و ديگر از آثار ارزشمند وى : ترجمهء « تاريخ علم كلام » تأليف شبلى نعمانى . ترجمهء « مجموعهء مقالات شبلى نعمانى » . ترجمهء « تاريخ هند » تأليف امير على . ترجمهء « تفسير قرآن » در 3 مجلد ، تأليف سيد احمد خان . داعى بعد از بازگشت به ايران خدمات ارزندهء خود را در وزارت فرهنگ ادامه داد . درگذشت او به سال 1384 هجرى قمرى برابر 1343 خورشيدى در تهران اتفاق افتاد . شادروان سعيد نفيسى در مقدمهء ترجمهء « شعر العجم » نوشته است : « ترجمهء اينگونه كتابها كار همهكس نيست و مردى مىخواهد كه خود در اين فن دست داشته باشد و به همان اندازه مؤلف در موضوع محيط باشد . جز آقاى فخر داعى من كسى را نمىشناسم كه بدين پايه و مايه از احاطه رسيده باشد . « 1 » » قديرى اصلى ، باقر دكتر باقر قديرى اصلى ، تحصيلات ابتدائى و متوسطه را در زادگاه خود ، رشت به پايان رسانيد و براى ادامه تحصيلات عاليه عازم فرانسه شد . پس از 10 سال تحصيل و تحقيق و كارآموزى در بانك ملى ، تجارت و صنعت پاريس با درجهء ليسانس حقوق و دكتراى دولتى اقتصاد از دانشگاه پاريس در سال 1340 به ايران بازگشت . اولين شغل خود را در مؤسسه تحقيقات اقتصادى دانشكدهء حقوق و علوم سياسى و اقتصادى دانشگاه تهران به عنوان محقق به طور نيمهوقت شروع كرد و نخستين مقالهء تحقيقى خود را در « مجله تحقيقات اقتصادى » دانشكدهء حقوق زير عنوان « دلايلى چند بر مصداق نيافتن نظريه مقدارى پول در ايران » منتشر ساخت . از آبانماه 1341 به عنوان عضو محقق دفتر طرح و بررسيهاى وزارت دارايى به استخدام دولت درآمد و در تهيهء « قانون مالياتهاى مستقيم » و تجديد نظر در « قانون پولى و بانكى كشور » مصوب تيرماه 1351 مشاركت داشت . وى در آخر سال 1344 به عنوان استاديار دانشكدهء حقوق به دانشگاه تهران منتقل شد و پس از پيمودن مدارج استاديارى و دانشيارى به مقام استادى رسيد . دكتر باقر قديرى يكى از بنيانگذاران دانشكدهء اقتصاد دانشگاه تهران است كه از همان آغاز تأسيس دانشكده ، علاوهبر انجام وظايف آموزشى ، سرپرستى دانشجويان و بعدا معاونت ، مديريت گروه و نمايندگى دانشكده را در هيئت مميزه به عهده داشت و دو بار نيز به رياست دانشكدهء اقتصاد رسيد . وى از اعضاء مؤسس « انجمن اقتصاددانان ايران » است . دكتر قديرى قطورترين كتاب درسى خود را با نام « كليات علم اقتصاد » در 752 صفحه براى مدرسهء عالى بازرگانى رشت تأليف كرد . وى غير از دانشگاه تهران در اغلب دانشگاهها و مدارس عالى كشور از جمله دانشگاه ملى ، مدرسهء عالى بازرگانى تهران ، مدرسهء عالى بازرگانى رشت ، مدرسهء عالى بيمه ، دانشسراى عالى ، دانشكده علوم ادارى و مديريت بازرگانى تدريس كرده و داراى تأليفاتى به زبانهاى فارسى و فرانسه است كه مهمترين آنها به زبان فارسى عبارتند از : سير انديشهء اقتصادى . كليات علم اقتصاد . پول و نظريههاى پولى . اصول اقتصاد خرد 1 . اقتصاد خرد 2 ( با همكارى دكتر طهماسب دولتشاهى و دكتر مهدى تقوى ) . سياستهاى پولى . قربانى ، زين العابدين آيت اللّه قربانى به سال 1312 هجرى شمسى در شهر لاهيجان به دنيا آمد و دروس مقدماتى را در مدرسه جامع لاهيجان فراگرفت ؛ سپس براى ادامه تحصيلات مذهبى به قم رفت و در محضر آيت اللّه طباطبائى و آيت اللّه بروجردى و آيت اللّه گلپايگانى و امام خمينى به تلمذ پرداخت و به كسب درجه اجتهاد نائل آمد . آيت اللّه قربانى در بازگشت به گيلان به كار تحقيق و تأليف و ترجمه و ارشاد خلق پرداخت . وى در مبارزات عليه رژيم پهلوى و برانگيختن مردم گيلان به قيام
--> ( 1 ) . شعر العجم يا تاريخ شعر و ادبيات ايران ، شبلى نعمانى ، ترجمهء فخر داعى گيلانى ، انتشارات دنياى كتاب ، 1363 ، جلد 3 ، مقدمهء سعيد نفيسى .