ابراهيم اصلاح عربانى

541

كتاب گيلان ( فارسى )

اين مسلمانى است كه ميرزا حسن ، * ميرآب را با دادن پول و دو تا گوسالهء ماده ، تطميع كند و نوبهء آب دو قفيز و نيم مزرعهء سوخته‌ام را ببرد ! * بچه‌هايم كوچك هستند و زنم نزديك به زايمان است خانه و زندگى او روبراه است * سگى كه بى خود پارس مىكند ، بالأخره ببر را به بالين خود مىآورد . * سر صبح گنجشك جيك‌جيك نكرده ، آسمان چون گور تاريك * مردان پائين محله ، پشت به خانه رو به سد ، در حالى كه تبر و داس درو در دست دارند ، * از راه رودخانه ، مىدوند ، از راه رودخانه مىدوند محمد شهدىنژاد لنگرودى ( شهدى لنگرودى ) محمد شهدىنژاد لنگرودى معروف به « شهدى » به سال 1309 شمسى در شهرستان لنگرود متولد شد . از انواع شعر ، به غزلسرائى روى آورد و در غزل تسلط و تبحرى بسزا يافت . « شباهنگ » مجموعهء غزليّات و اشعار اوست كه در فروردين‌ماه سال 1338 با مقدمهء استاد اميرى فيروزكوهى انتشار يافت و مورد توجه دوستداران شعر و ادب قرار گرفت . وى از سال 1333 در گيلان به كار تدريس پرداخت و در سال 1339 به تهران انتقال يافت . علاوه‌بر شعر فارسى ، در سرودن ترانه و تصنيف فولكلوريك گيلكى ذوق و احساس پرشورى نشان داد . شهدى در مهر ماه سال 1336 دفتر كوچكى با عنوان « ترانه‌هاى گيلكى » باتّفاق محمود پاينده و ناصر فرهاديان انتشار داد . در اين مجموعه 44 دوبيتى از محمود پاينده ، ناصر فرهاديان و شهدى چاپ شده است . مصراع چهارم هريك از دوبيتيها ، با مضمون يك ضرب المثل گيلكى به پايان رسيده است . 15 دوبيتى از 44 دوبيتى اين مجموعهء زيبا ( كه برگردان فارسى هم دارد ) از سروده‌هاى شهدى لنگرودى است . شهدى بعد از 5 سال اقامت در تهران ، مجددا به زادگاهش لنگرود انتقال يافت و پس از 31 سال خدمت در آموزش‌وپرورش ، بازنشسته شد و در ديماه 1371 بدرود حيات گفت . هفته‌نامه « كادح » رشت در ارديبهشت‌ماه سال 1372 با انتشار ويژه‌نامه‌اى ( به قلم شاعران و اديبان گيلان ) با عنوان « يادنامهء استاد شهدى لنگرودى » از اين شاعر غزل‌پرداز گيلانى كه يك « دانگ صدا » و شش « دانگ صفا » داشت تجليل به عمل آورد . نمونهء اشعار گيلكى شهدى لنگرودى : خودايه‌كاران فصل بهاره ياوران ، بنفشه‌زارا بيدينيد * رنگ بارنگيدى گولان ، خودايه كارا بيدينيد جه هرطرف كى فانديرى ، گولان كونيدى ديلبرى * گول داره جور ، باغه‌ميان ، بولبوله‌زارا بيدينيد ولك دينى هيتّاناره ، هركى دينه گومان بره * ورف فوبو جه آسمان ، آلوچه دارا بيدينيد ئيتائيتا ، دوتا دوتا ، تنهايى نه ، همّه ئىجا * خوش خوانيدى ويجين كاران ، بيجار كنارا بيدينيد قالى كاشانا مانه ، نه من گمه ، خودا دانه * سبزانه‌سر ، امى گيلان ، نقشه نيگارا بيدينيد ماتاب شبان درياكنار ، فورشانه سر ، گرده مىيار * نظر ناره به عاشيقان ، كرداره يارا بيدينيد ناز فوروشه ، غمزه كونه ، غمزه چى بامزه كونه * مايا دينه آبه ميان ، ياره وقارا بيدينيد برگردان به فارسى كارهاى خدا ياوران فصل بهار است ، بنفشه‌زار را بنگريد * گلها رنگارنگند ، كار خدا را بنگريد از هرطرف كه نگاه مىكنى ، گُلها دلبرى مىكنند * گل بر درخت در ميان باغ ، بلبل‌زار را بنگريد هيچ‌برگى مىبينى ندارد ، هركس مىبيند ، گمان مىكند * از آسمان برف ريخته است ، درخت آلوچه را بنگريد يكىيكى ، دوتادوتا ، به تنهايى نه ، همه باهم * وجين‌كاران خوش مىخوانند ، كنار « برنج‌زار » را بنگريد مثل قالى كاشان است ، نه من مىگويم ، خدا مىداند * بر سر سبزهء گيلان ما ، نقش‌ونگار را بنگريد شبهاى مهتابى كنار دريا بر روى شنها يارم گردش مىكند * به عاشقان نظر ندارد ، كردار يار را بنگريد ناز مىفروشد ، غمزه مىكند ، چه بامزه غمزه مىكند * ماه را در آب مىبيند ، وقار يار را بنگريد دوبيتىها شبى نييه كه مو ته خواب نىنم * رقيبه مو ، تى جى شاداب نىنم الهى كوربكون مىچشمه ، تا مو * ستاره نىنم و ، مهتاب نىنم برگردان به فارسى شبى نيست كه خوابت را نبينم * دشمن را از تو شاداب نبينم . خدايا كور گردان چشمم را ، تا * ستاره و مهتاب را نبينم * امه استلخه جى ، مرغون پريتن * رقيبون مىگله ريحونه هيتن جمابين ، اوى سگان اى محله * شالون بومان ، امه كركونه بيتن برگردان به فارسى از استخر ما ، مرغها پرواز كردند