ابراهيم اصلاح عربانى
479
كتاب گيلان ( فارسى )
نياز مسافران را به چاى ، قليان و ميوه تازه برآورده مىسازند . اين كلبههاى چوبى در سالهاى اخير با اقبال زيادى از طرف مسافران روبرو شده و به دليل برخوردارى از فضاى آزاد و مناظر زيبا ، چهبسا كه خانوادهها با متوقف ساختن اتومبيلهاى خود در كنار آنها حتى شب را نيز در نزديكى اين كلبهها و در فضاى باز به سر مىبرند . آنانكه در سالهاى اخير به ويژه در ماههاى تابستان گيلان را ديدهاند ، حتما با مناظرى روبرو شدهاند كه حاكى از كمبود محسوس تأسيسات ارزان و عمومى در شهرها و نقاط مختلف گيلان است . بسيارى از مسافران كه در هتلهاى درجهبندىشده جائى نمىيابند و يا به دليل گرانى آنها و تعداد زياد اعضاى خانواده توان مالى پرداخت كرايهء چند اتاق را ندارند و از طرفى هم مسافرخانههاى معمولى به دليل نارسائى كيفى مطابق سليقهء آنان نيست ، ترجيح مىدهند كه شب را در كنار ميادين شهرها و پاركهاى شهرى بر روى پيادهروها و فضاهاى عمومى بسر برند . مناظر مزبور كه چهرهء شهرهاى مهماننواز را شكلى ابهامآميز مىبخشد ، در جاى خود اين سئوال را مطرح مىسازد كه نياز اساسى بسيارى از مسافران به چه نوع تأسيساتى است . توريسم گيلان تاكنون در چارچوب امكانات خود بيشتر به تأسيسات استاندارد توجه داشته ، در حالىكه هنوز تقاضاهاى زيادى براى تأسيسات نيمه مجهز و يا « خودسرويس » وجود دارد كه تقريبا در شهرها موجود نيست . اين تأسيسات ساده تقريبا همان تأسيساتى هستند كه در اردوگاههاى جهانگردى ياد شده بدانها اشاره شد . سكوهاى بتونى ، اتاقكهاى تورى مسقف ، بنگالوهاى ساده و كلبههاى چوبى ساده ، اما داراى يك استاندارد مشخص همراه با يك سلسله سرويسهاى عمومى و خدماتى ساده از جمله تأسيساتى هستند كه مىتوان با هزينهاى اندك آنها را آماده كرده در اختيار مسافران قرار داد . توجه به اين نكته به عنوان يك اقدام اوليه براى پاسخگوئى به نياز توريسم در حال حاضر از مهمترين اولويتهاى سياست جهانگردى گيلان بشمار مىرود . 5 - ويژگيهاى كمى و كيفى توريسم در گيلان استان گيلان سالانه پذيراى بيش از 000 ، 180 مسافر مقيم در هتلهاى درجهبندىشده است . بقيهء مسافرانى كه در مسافرخانهها ، پانسيونهاى خانوادگى يا نزد اقوام و آشنايان و يا در فضاى باز بيتوته مىكنند در اين آمار نيامده است . اما همين تعداد كه مطالعات آمارى بر روى آنها انجام شده اطلاعات خوبى از چگونگى توريسم گيلان به دست مىدهد . بررسى مدت اقامت مسافران در مهمانخانههاى گيلان نشان مىدهد كه متوسط مدت اقامت در اين واحدها حدود 2 روز است . بنابراين سالانه حدود 000 ، 360 نفر اقامت در هتلهاى گيلان انجام مىپذيرد . اين در حالى است كه ظرفيت سالانهء تختهاى اين مهمانخانهها براساس آمار سال 1368 بيش از 000 ، 412 نفر تخت و فراتر از آن قبل از درجهبندى جديد بيش از 000 ، 460 نفر تخت است . اين بدان معناست كه بخشى از ظرفيت سالانه بالقوه هتلها به دلايل مختلف خالى مىماند . در همين حال تعداد زيادى از مسافران به دليل تقارنهاى زمانى تعطيلات آنان با يكديگر در زمان محدودى به گيلان روى مىآورند و در نتيجه امكانات موجود قادر به پاسخگوئى آنان نيست . با احتساب هزينه متوسط اقامت هرنفر شب از قرار 7000 ريال در هتلهاى مختلف و با درجات متفاوت مىتوان درآمدى بالغ بر 52 / 2 ميليارد ريال را از طريق اقامت در هتلها براى كل گيلان تصور كرد . بديهى است كه 000 ، 360 نفر اقامت در سال هزينههاى ديگرى از قبيل غذا ، خريد خدمات ، خريد سوغات و نيازمنديهاى ديگر نيز دارند . اگر هزينههاى مربوط به اين خدمات به طور متوسط براى هرنفر 000 ، 15 ريال در نظر گرفته شود مبلغى در حدود 4 / 5 ميليارد ريال نيز از اين بابت به وسيلهء مسافران در گيلان پول خرج مىشود . بدينترتيب ملاحظه مىشود كه 000 ، 180 مسافر مقيم در هتلهاى گيلان كه تمامى مسافرين و جهانگردان گيلان نيز نيستند ، با احتساب متوسط اقامت 2 روز و هزينهء روزانهاى معادل 000 ، 22 ريال ( كليهء هزينههاى اقامتى و پذيرائى ) سالانه مبلغى در حدود 92 / 7 ميليارد ريال عايد گيلان مىسازند . با افزودن ارزش خدمات ديگر و خريدها و نظائر آن و منظور كردن مسافرانى كه در محل اقامت خود ثبت نمىشوند ، مىتوان تصور كرد كه استان گيلان از نظر اقتصادى درآمدى به مراتب بيشتر از فعاليتهاى توريستى خود به دست مىآورد . از ويژگيهاى كيفى توريسم گيلان وابستگى نسبى آن به فصل و مهمترين جاذبهء جهانگردى آن جاذبههاى طبيعى است . از طرف ديگر بخش عمدهاى از فعاليتهاى توريستى كشور نيز محدود به فصل شكوفائى طبيعت مخصوصا بهار و تابستان و اوائل پائيز و تعطيلات نوروزى و همچنين تعطيلات آخر هفته است . هرچند كه هتلهاى رشت از يك توازن نسبى در توزيع فصلى مسافران برخوردارند ، ليكن هتلهاى ديگر شهرها در فصل تابستان و تعطيلات نوروز و يا در برخى موارد تعطيلات آخر هفته ، اوج مراجعهء مسافرين را نشان مىدهند . بررسيهاى انجامشده ، توزيع فصلى مسافران را در هتلهاى درجهبندىشدهء رشت به شرح زير نشان مىدهد : بهار 23 درصد تابستان 8 / 32 درصد پائيز 2 / 18 درصد زمستان 26 درصد اين نسبتها را نمىتوان در مورد تمام هتلهاى گيلان تعميم داد . زيرا همانگونه كه گفته شد ، بخشى از فعاليتهاى مسافرتى شهر رشت غير وابسته به اوقات فراغت و تفريح و استراحت است . هتلهاى ديگرشهرها از نظر مراجعه مسافران ، فصلى بوده و عمدتا در فصل تابستان يعنى تعطيلات تابستانى مدارس و نيز تعطيلات نوروز شلوغتر از ديگرفصلها هستند . مىتوان تصور كرد كه نسبت مسافران تابستان در اين هتلها به مراتب بيشتر از نسبت هتلهاى شهر رشت در همين فصل است . در مورد توريسم گيلان نكتهء مهم آن است كه گروه كثيرى از مسافران در ويلاهاى شخصى و يا خانهها و اطاقهاى كرايهاى اقامت مىكنند . بدينجهت تهيهء آمارهاى دقيق امكانپذير نيست .