6 - جمع‌بندى گيلانگردى داراى جاذبه‌هاى گوناگونى است كه مهمترين آنها را بايد جاذبه‌هاى طبيعى دانست . هرچند كه بخشهاى قابل توجهى از اين جاذبه هنوز توان بالقوه دارند و كاملا مورد استفاده قرار نمىگيرند ، ليكن در همين حدى كه تاكنون شناخته شده‌اند ، نشان مىدهند كه دريا و جنگل و سرسبزى نواحى مختلف گيلان مهمترين جاذبهء توريستى اين منطقه هستند . سواحل گيلان و تسهيلات و امكانات رفاهى موجود در آنها انگيزهء اصلى صفر به گيلان را تشكيل مىدهند . استراحت ، سيروسياحت ، فراغت و تفريح را بايد هدف اصلى مسافران گيلان دانست . با وجود جاذبه‌هاى فرهنگى قوى در گيلان ، به نظر مىرسد ، تنها بخش محدودى از مسافران با انگيزهء فرهنگى راهى گيلان مىشوند . تنها طى سالهاى گذشته گروههائى از مسافران از طريق تورهاى سازمان‌يافته به زيبائيهاى نقاطى نظير ماسوله ، لاهيجان و ديدنيهاى آستارا پىبرده‌اند . در حالىكه جاذبه‌هاى فرهنگى و تاريخى گيلان به سان جاذبه‌هاى طبيعى آن مىتواند از قدرت جاذبهء بيشترى برخوردار باشد . شبكهء ارتباطى كارآمد و نسبتا گسترده در گيلان به مسافران امكان تحرك بيشترى مىدهد . اين‌كه شهرهاى گيلان در فواصل نه‌چندان دور از يكديگر قرار گرفته‌اند و مسافران مىتوانند در فاصلهء چند دقيقه از شهرى به شهر ديگر جابجا شوند و نيز سهولت دسترسى و وجود شبكه‌اى از تأسيسات و خدمات رفاهى بين راهى به مسافران امكان مىدهد كه پيوسته خدمات مورد نياز را در هرگوشه‌اى از گيلان در اختيار داشته باشند . حضور سالانهء بيش از 000 ، 180 توريست در گيلان رقم قابل توجهى نيست . اما همين رقم به خوبى گوياى يك واقعيت نيز هست و آن اين‌كه ، گيلان از مقاصد مهم ايرانگردى و جهانگردى ايران است . يك مقايسه ميان مازندران و گيلان به خوبى نشان مىدهد كه توريسم گيلان طيف اجتماعى وسيعترى را در برمىگيرد تا مازندران . مازندران به دليل نزديكى به تهران از طريق راههاى مختلف طى سالهاى گذشته مورد توجه فراوان قرار گرفته بود و همين توجه باعث شده كه بسيارى از ظرفيتها و جاذبه‌هاى توريستى مازندران به انحصار افراد و اشخاص درآمده و استفاده‌هاى عمومى از آنها محدود گردد . اختصاصى شدن سواحل مازندران خود عاملى براى گرايش طبقات عادى مردم به گيلان است . خوشبختانه اين‌روند در گيلان چندان عموميتى نيافت و يا فرصت آن به دست نيامد كه تسرى پيدا كند . توريسم گيلان هنوز خصلت عمومى و فراگير بودن خود را حفظ كرده است و اين خود سرمايه‌اى است كه مىتوان براى توسعهء آينده اين فعاليت در گيلان روى آن حساب كرد . در همين‌حال اين نكته را نيز بايد اضافه كرد كه در گيلان توسعهء توريسم متناسب با ظرفيتهاى موجود صورت نگرفته است . نواحى اشباع‌شده عمدتا در سواحل بين لنگرود تا انزلى قرار گرفته‌اند ، در حالىكه بخشى از نواحى ساحلى گيلان هنوز بر روى گيلانگردان باز نشده است . مهمترين نكته‌اى كه مىتوان روى آن تأكيد كرد ، توسعهء شبكه‌هاى زيربنائى در نواحى كوهپايه‌اى و احداث واحدهاى پذيرائى در اين نواحى براى اشاعه توريسم ييلاقى و تفريحى است كه مشتاقان فراوانى دارد و در آينده به تعداد اين مشتاقان به ميزان قابل توجهى افزوده خواهد شد . از سوى ديگر بايد انگيزه‌هاى فرهنگى را در ميان مشتاقان گيلانگردى بيشتر از پيش تحريك كرد و از آن بهره گرفت .