ابراهيم اصلاح عربانى
459
كتاب گيلان ( فارسى )
مخصوصا قارچ انگشتان و ساير اعضاى بدن مورد استفاده است . 4 - 1 - 3 - جنگلها شناختى كه از جنگلهاى گيلان موجود است بيشتر به دليل اهميت اقتصادى و بهرهگيرى از منابع جنگلى آنهاست . تاكنون جنگلهاى گيلان به عنوان يك جاذبهء طبيعى گيلانگردى كمتر مورد توجه قرار گرفته است . اما اگر توجه كنيم كه جنگلهاى شمال به طور اعم و جنگلهاى گيلان به طور اخص به عنوان تنها باقيمانده جنگلهاى طبيعى و تجارى كشور ، آخرين بقاياى يك ثروت ملى و تاريخى و طبيعى بشمار مىروند . آنگاه به اهميت اين جنگلها از نظر توريستى نيز بيشتر واقف مىشويم . جنگل با تمام ويژگيهاى طبيعى و اكولوژيكى خود در تمام جهان علاوهبر ارزش اقتصادى ، از نظر توريستى و فراغتى نيز اهميت قابل توجهى دارد . در سرزمين خشكى مانند ايران كه مساحت جنگلهاى آن بسيار اندك بوده و هرسال حدود 50 تا 60 هزار هكتار از منابع جنگلى محدود آن نيز تخريب مىشود ، جنگل خود به تنهائى يك فرهنگ و يك هويت و حتى يك ميراث تاريخى و ملى بشمار مىرود . ميراثى كه تنها در گوشهء كوچكى از كشورمان هنوز پابرجاست و با تلاش فراوان در مقابل جبر زمان مقاومت مىكند تا زندگى خود و كليهء انسانها و جانورانى را كه به آن وابستهاند حفظ كند . جنگلهاى گيلان از مناظر طبيعى زيباى گيلان هستند . پوشش جنگلى در نواحى جلگهاى طى سالهاى گذشته به شدت كاهش يافته و جاى خود را به مزارع و كشتزارهاى جديد داده است . اما بااينحال هنوز نيز در امتداد جادههاى اصلى بقاياى جنگلى به صورت انبوه يا نيمه متراكم ديده مىشوند كه در فصل تابستان پناهگاه و سايبان انبوه مسافران مىباشند . جذابيت جنگلهاى گيلان در تنوع گونههاى جنگلى آنهاست و همين امر آنها را از جنگلهاى يكدستمانند سوزنىبرگ متمايز مىسازد . ويژگى ديگر جنگلهاى گيلان سرسبزى زمينهاى جنگلى به دليل دارا بودن رويش زيرين است . اين ويژگى به نواحى جنگلى گيلان امتياز خاصى مىبخشد . بدينترتيب كه سطح زمينهاى جنگلى را در فواصل درختان فرشى از چمن مىپوشاند . جنگلهاى گيلان با اين بستر سبز امكانات زيادترى را از نظر تغذيه حيات وحش و استفادههاى فراغتى فراهم ساخته است . جنگل نعمتى است طبيعى براى لذت بردن از آن به هيچ واسطه و يا انگيزهء خاصى نياز نيست ، چراكه جنگل جنگل است و طبيعت آن به خودى خود قابليتى روحنواز و آرامشبخش دارد . جنگل به عنوان يك جاذبهء توريستى طبيعى نمىتواند از فعاليتهاى گيلانگردى به دور باشد . محيط طبيعى آنچه در نواحى جلگهاى و چه در كوهپايه و كوهستان ، بدون اينكه به تجهيزات زيادى نياز داشته باشد ، بالقوه داراى قابليت جذب توريست است . در حال حاضر مهمترين مناطق جنگلى گيلان در نواحى كوهپايهاى و كوهستانى قرار دارند . اين نواحى چون دور از دسترس بوده و يا در محدودهء فعاليتهاى سازمان جنگلها و مراتع كشور قرار دارند ، تاكنون از نظر بهرهبرداريهاى توريستى مورد توجه قرار نگرفتهاند . جنگلهاى گيلان را در درهها و دامنهها ، رودها و چشمهسارهاى زيادى همراهى مىكنند . آميزش اين سه عنصر اصلى طبيعت يعنى جنگل و رود و مرتع در گيلان تركيب زيبائى از رنگها و عناصر سازندهء طبيعت به وجود آورده است . اما مشكل اصلى دستيابى به اين آميزهء طبيعى خرابى و فقدان راههاست . راههاى موجود در نواحى جنگلى بيشتر از نوع راههاى درجهء دوم و كوهستانى بوده و اغلب تنها با وسائط نقليه قدرتمند قابل عبور هستند . بنابراين شرط اصلى پيوند جنگل با فعاليتهاى گيلانگردى ، توسعهء راههائى است كه از نواحى جنگلى مىگذرند . ايجاد پاركهاى جنگلى در نواحى مورد دسترس ، از جمله اقداماتى است كه مىتواند قابليت توريستى و فراغتى جنگلها را افزايش داده و توان آنها را براى استفادههاى توريستى به حركت درآورد . همجوارى جنگل با دريا تا حدود زيادى امكان استفاده از ارزشهاى فراغتى جنگل را در گيلان فراهم ساخته است . ليكن اين استفاده تنها به نواحى ساحلى محدود مىشود ، در حالىكه منابع جنگلى اصلى كه از نظر توريستى واجد اهميت هستند ، بيشتر در نواحى كوهپايهاى و كوهستانى قرار دارند . هنگامىكه از جنگل به عنوان يك جاذبهء توريستى ياد مىكنيم ، بايد توجه داشته باشيم كه استفاده فراغتى از اين جنگلها مستلزم ضوابط و مقررات خاصى است . به همينجهت بايد اقدامات متناسبى براى استفادههاى فراغتى و توريستى از منابع جنگلى صورت گيرد . ايجاد راههاى اتومبيلرو تا حدود زيادى امكان دسترسى به نواحى جنگلى را فراهم مىسازد . اما نفوذ در جنگل نيازمند راههاى فرعى پيادهرو و گردشى است . اين راهها بايد بر اساس ضوابط معينى احداث گردند تا با هدف گيلانگردان هماهنگى داشته باشند . از اينرو در ارزيابى جنگل به عنوان يك توان توريستى بايد مسيرها را متناسب با هدف و سليقهء توريست تجهيز كرد . دربارهء جنگلهاى گيلان مىتوان به دو اقدام اساسى دست زد : نخست تجهيز تعدادى از راههاى اصلى كه از ميان درهها به جنگلهاى انبوه مىرسند و ايجاد امكانات رفاهى در نقاط معينى از جنگل و ديگر گشودن مسيرهاى فرعى در ميان جنگل كه براى همگان به راحتى قابل عبور باشد . مسيرهاى فرعى در ميان جنگل بايد با مسافتهاى متفاوتى پيشبينى شوند و براى راحتى مسافران بايد اطلاعات كافى از مسير مانند طول مسير ، زمان مورد نياز براى رفت و برگشت و حتى المقدور ديدنيهاى جالب موجود در مسير ، در اختيار مسافران قرار گيرد . توسعهء راههاى ارتباطى از ميان درههائى كه با عبور از نواحى جنگلى به كوهستان مىرسند ، امكان گشتهاى عبورى را از ميان جنگل فراهم مىسازد . در اين ميان بايد از جاذبههاى ديگر كمك فراوان گرفت . چراكه تنها وجود منابع جنگلى بدون امكانات رفاهى فقط ارزش تماشائى دارد و اين چيزى نيست كه همگان را راضى و خشنود كند . از اينرو توسعهء جهانگردى در جنگل بايد با احداث واحدهاى پذيرائى و اقامتى حتى به صورت ساده همراه باشد . نواحى جنگلى گيلان در موقعيتى قرار دارند كه مىتوان هم گشت عبورى از جنگل و هم گشتهاى اقامتى را در آنها فراهم ساخت . بيشتر نواحى جنگلى گيلان مسكونى بوده و با معيشت خاص جنگلنشينان پيوند خورده است . از اينرو جنگلهاى گيلان به صورت نواحى منزوى و دور از فعاليتهاى انسانى نيستند ، بلكه مشكل اصلى در بهرهبردارى از توان توريستى اين جنگلها فقدان