آبهاى معدنى گيلان را مىتوان به دو دسته تقسيم كرد : - آبهاى معدنى داراى خواص درمانى - آبهاى معدنى آشاميدنى آبهاى معدنى داراى خواص درمانى در نواحى كوهستانى گيلان فراوانند ، ليكن آبهاى اين نواحى به دليل ارتفاع زياد و صعب العبور بودن راهها چندان شناخته شده نيستند و تنها كسانىكه طى ماه‌هاى تابستان مراتع اين نواحى را مورد استفاده قرار مىدهند ، از وجود اين آبها اطلاع دارند . مهمترين آبهاى معدنى شناخته شده گيلان در شهرستان رودبار قرار دارند . اين شهرستان كه در مسير راه اصلى قزوين - رشت واقع شده به علت موقعيت نسبتا مناسب خود از نظر آبهاى معدنى بيشتر شناخته شده است . آبهاى معدنى اين شهرستان عبارتند از : الف - چشمهء آب گاز سنگرود : اين چشمه در روستاى سنگرود از توابع دهستان عمارلوى شهرستان رودبار قرار دارد . فاصلهء آن از لوشان حدود 25 كيلومتر است و يك راه فرعى در مجاورت كارخانه سيمان لوشان به طرف شمال آن را به لوشان وصل مىكند . چشمه آب گاز در اين‌روستا قرار دارد . آب معدنى چشمهء گاز سنگرود از نوع آبهاى بيكربناته كلسيك است . « 4 » چشمهء ديگرى در محل سنگرود وجود دارد كه به كولور معروف است . آب چشمه كولور به مصارف آشاميدنى مىرسد . در روستاى سنگرود و حوالى آن چشمه‌هاى معدنى ديگرى نيز وجود دارند . چشمهء آب گاز به دليل دارا بودن تركيبات آهكى در اطراف خود رسوبهاى آهكى فراوانى برجاى گذاشته است كه به صورت تراسهاى مطبق بر روى هم قرار گرفته‌اند . اين چشمه در محل خروج خود از زمين استخر كوچكى به وجود آورده است و استفاده‌هاى آب درمانى از اين چشمه در محل مزبور انجام مىگيرد . ب - چشمهء كلشتر منجيل : اين چشمه حدود يك كيلومتر پائين‌تر از سد سفيدرود و در فاصلهء پانصدمترى جاده اصلى قزوين - رشت قرار دارد . چشمه كلشتر از نظر رده‌بندى شيميائى جزو چشمه‌هاى بيكربناته و سولفاته كلسيك است . اطراف آن را رسوبهاى آهكى زيادى پوشانده و در حال حاضر براى جلوگيرى از ورود حيوانات به داخل چشمه كناره‌هاى آن را سنگچين كرده‌اند . مصرف آشاميدنى آب اين چشمه خواص درمانى زيادى دارد . به ويژه براى بيماريهاى دستگاه گوارش كه ناشى از اختلال در سيستم سوخت‌وساز بدن باشد بسيار مفيد است . آب اين چشمه از طريق مصرف خوراكى آن ، اختلالات ناشى از اسيد اوريك ، كلسترول و گلوسيدها را در حد قابل ملاحظه‌اى درمان مىكند . همچنين براى درمان دردهاى مفصلى و رماتيسمى و ناراحتيهاى عصبى به هنگام بروز يائسگى در زنان مورد استفاده قرار مىگيرد . گذشته از خواص مزبور ، آرام‌بخش ، مدر و ضد مسموميت است « 5 » . چشمه كلشتر منجيل نمونهء كوچكى از چشمه‌هاى فراوان و در عين حال ناشناخته‌اى است كه در گيلان وجود دارند . تنوع مواد معدنى موجود در آنها ، خواص درمانى زيادى را موجب مىشود . ليكن عدم آشنائى مردم با اين چشمه‌ها و فقدان اطلاعات دقيق علمى از خواص آب‌درمانى آنها موجب شده است كه اين منابع ارزشمند ناشناخته و منزوى باقى بمانند . پ - چشمهء آب معدنى ماسوله : در ابتداى ورود به شهر تاريخى ماسوله در كنار پارك تفريحى شهر چشمه آب معدنى باارزشى وجود دارد كه مظهر آن در سالهاى گذشته لوله‌گذارى شده است . اين چشمه كه از دل كوه ماسوله بيرون مىآيد به دليل دارا بودن آهن و مواد تركيبى ديگر بر روى زمينهاى اطراف مظهر خود رسوبهاى قرمز يا اخرائى رنگى بر جاى گذاشته است . طعم آب چشمه ماسوله ترش مطبوع بوده و ظاهر آن بدون رنگ به نظر مىرسد . در مناطق كوهستانى و روستاهاى نواحى مرتفع آب مصرفى مردم غالبا از چشمه‌ها تأمين مىشود . اين چشمه‌ها با ميزان آبدهى متفاوت ، فقط مصارف آشاميدنى دارند و چون اطلاعات كافى و آزمايشگاهى از آنها در دست نيست ، نمىتوان دربارهء خصوصيات درمانى آب آنها اظهار نظر قطعى كرد . آنچه كه مسلم است در روستاهاى ييلاقى عمارلو ، ديلمان ، اشكورات ، ماسوله و تالش تعداد زيادى چشمه‌هاى آب معدنى وجود دارد كه عمدتا آب مصرفى ساكنان روستاها را تأمين مىكنند . بررسى علمى اين چشمه‌ها و منابع آبهاى معدنى كه تا امروز از جمله ناشناخته‌هاى سرزمين گيلان هستند به نوبهء خود مىتواند اطلاعات دقيقترى از محل جغرافياى آنها ، خواص درمانى و قابليتهاى توريستى و صنعتى را در اختيار علاقمندان قرار دهد . از اين‌رو به جرأت مىتوان گفت كه گيلان اگرچه از بسيارى جهات به عنوان يك منطقه شناخته شده تلقى مىگردد ، ليكن از نظر منابع آبهاى معدنى و اهميت آب درمانى آنها هنوز ناشناخته مانده است . ت - چشمه آب شور لاكان : اين چشمه بين جاده رشت - لاكان ، در يك جنگل انبوه قرار دارد . آب آن داراى املاح نمك است و به همين‌جهت آن را چشمه آب شور ناميده‌اند ، اهالى منطقه آب چشمه را شفابخش دانسته براى درمان بيماريهاى پوستى از آن استفاده مىكنند . ث - چشمه چشماگل : چشماگل در روستاى طالم از توابع سنگر قرار دارد . در كنار چشمه درخت كهنسالى به چشم مىخورد كه به اعتقاد اهالى منطقه مقدس است . آب چشماگل داراى گاز است . بيماران پوستى منطقه و افراديكه جوشهائى در صورت و سطح بدن دارند از اين آب استفاده مىكنند . ج - چشمه ماستخور : چشمه آب گرم ماستخور در روستاى ماستخور قرار گرفته و روستاى ماستخور نزديك رودبار در جبههء غربى سد منجيل واقع شده است . در كنار چشمه خزينه‌هائى جهت استحمام احداث شده است . بنابر اعتقاد اهالى ، استحمام در آب گرم مزبور بيماريهاى استخوان و ناراحتيهاى چشم را درمان مىكند . چ - آب معدنى سجيران : اين چشمه در اشكور عليا نزديك روستاى سجيران قرار دارد . آب آن مطبوع و گوارا و قابل آشاميدن است و جرم و رسوب را به خوبى حل مىكند به همين‌جهت بيماران مبتلا به سنگ كليه آن را مىآشامند . گفته مىشود كه برخى از انواع سنگ كليه را در خود حل كرده موجب بهبودى بيمار مىشود . همچنين براى درمان بيماريهاى پوستى

--> ( 4 ) . نگاه كنيد به كتاب : شناخت آب معدنى و چشمه‌هاى معدنى ايران ، دكتر محمد رضا غفورى ، انتشارات دانشگاه تهران 1366 ، صفحهء 95 ، 96 . ( 5 ) . همان كتاب ، صفحهء 175 .