ابراهيم اصلاح عربانى

382

كتاب گيلان ( فارسى )

از منطقهء سىپل و روستاى گرماب‌دشت رحيم‌آباد ، هرچه به طرف جنوب و مناطق ييلاقى اشكور برويم از تراكم و انبوهى جنگلها به شدت كاسته مىشود ، به طورىكه تا حدود روستاهاى لسبو ، پيرآغوزبن ، مؤمن‌زمين ، سرده و نياسن گونه‌هاى درختان جنگلى به بوته‌زار و گونه‌هاى مرتعى تبديل مىگردد . رود پل‌رود كه يكى از ژرفترين و پرآب‌ترين رودهاى استان گيلان است در روستاى گرماب‌دشت و يا در محل معروف به سىپل ( 25 كيلومترى جنوب رحيم‌آباد ) به رودخانهء ديگرى به نام چاكرود پيوسته به سوى رحيم‌آباد جريان پيدا مىكند و در آنجا رود رحيم‌آباد ناميده مىشود . تا حدود 15 سال پيش جاده ماشين‌روئى در اشكورات وجود نداشت و آخرين نقطه ، مسير جاده احداثى از رحيم‌آباد به طرف جنوب روستاهاى جيركول و سجيران و گرماب دشت بود ، لذا جنگل‌نشينان و روستائيان حاشيهء جنگل در اين بخش دورافتاده گاهى با قاطر و گاه نيز پياده جاده‌هاى باريك و سنگى و كوهستانى پرشيب و خطرناك را طى كرده خود را به نزديك‌ترين محل بازار محلى و يا دكانهاى روستائى دهكده‌هاى سجيران ، جيركول و گرماب‌دشت مىرساندند . چون جاده‌هاى حوزهء شرقى و غربى رود پل‌رود و اشكورات كوهستانى و سنگى و پرفراز و نشيب است تنها وسيلهء ممكن و قابل اطمينان جنگل‌نشينان و روستائيان جهت اياب‌وذهاب و حمل بار و كالاهاى مصرفى نه‌تنها در گذشته بلكه در حال حاضر نيز قاطر مىباشد ، زيرا عليرغم جاده‌هاى احداثى ماشين‌رو كوهستانى بازهم اكثر ساكنين اشكورات از قاطر به عنوان بهترين وسيلهء اياب و ذهاب و حمل‌ونقل بار در روستا و مناطق جنگلى استفاده مىكنند و در حقيقت اگر خانواده‌اى روستائى و جنگل‌نشين در اشكورات فاقد حداقل يك رأس قاطر باشد زندگى و امرار معاش براى اعضاء آن بسيار مشكل خواهد بود ، زيرا طبيعت خشن و شرائط جغرافيائى سخت و كوهستانهاى مرتفع و پرشيب و سنگى و جاده‌هاى باريك و سنگلاخى و مشرف به پرتگاههاى خطرناك در زمستانهاى سخت و طولانى زندگى روستائيان و جنگل‌نشينان را كاملا به حيوان پرقدرت و محكم و استوارى مانند قاطر وابسته كرده است . جاده‌هاى جنگلى حوزهء شهرستان رودبار : حوزهء رودبار يكى از وسيع‌ترين حوزه‌هاى جنگلى و مرتعى استان سرسبز گيلان به شمار مىرود ؛ بخش عظيمى از جنگلها و مراتع و نيز روستاها و آباديهاى جنگل‌نشينان در حوزهء آبخيز رودخانهء بزرگ سفيدرود قرار دارد و بخش مهم ديگرى نيز در دامنهء كوه و ارتفاعات بزرگ و معروف درفك واقع شده است . بزرگترين و پرجمعيت‌ترين منطقهء جنگلى و جنگل‌نشين را در حوزهء رودبار بخش بره‌سر عمارلو تشكيل مىدهد كه متأسفانه در اثر وقوع زلزلهء 31 خرداد 1369 خسارات عمدهء جانى و مالى بسيارى به ساكنين روستاهاى جنگلى اين بخش و نيز بخش جنگلى بلوكات و رستم‌آباد وارد شد ، به طورىكه چندين روستا و آبادى كوچك و نيز بخشى از زمينهاى زراعى و تأسيسات دامدارى در اثر رانش و جابجائى زمين و كوههاى پرشيب ، زير ميليونها تن خاك مدفون و ناپديد گرديد . روستاهاى چندين خانوارى مقابل شهرك گنجهء رودبار به نام فيشم و فتلك در دامنهء شرقى مشرف به رودخانهء سفيدرود و نيز اراضى و منطقهء جنگلى و بوته‌زارهاى قسمت جنوبى مقابل به توتكابن ( مركز بخش بلوكات ) از نمونه‌هاى حوادث اسف‌بار زلزلهء اخير مىباشند و نيز نقاط متعدد جنگلى ديگرى كه در اثر جابجائى جان انسانها و حيوانات اهلى بسيارى را گرفت و از بين برد . بعد از وقوع زلزله اقدامات مؤثرى از طرف مسئولين براى بازسازى و عمران و توسعهء منطقهء رودبار و بخشهاى جنگلى و روستاهاى حاشيه و داخل جنگل آغاز شد كه عليرغم خسارات اسف‌بار وارده هم‌اكنون منظره و شكل و نماى روستاها و آباديهاى آسيب‌ديده داخل جنگل به صورت كاملا مناسبى بازسازى شده و اكثر آنها از امكانات جاده‌هاى خاكى و خوب جنگلى ، برق ، آب شرب بهداشتى ، آموزش‌وپرورش ، امكانات داروئى و پزشكى و غيره برخوردارند . بنا به اظهار يكى از مسئولين در حوزهء بره‌سر عمارلو پس از وقوع زلزله تاكنون حدود 600 كيلومتر راههاى روستائى و جنگلى احداث گرديده كه به‌هيچ‌وجه قابل مقايسه با جاده‌هاى جنگلى قبل از زلزله نمىباشد . جاده‌هاى جنگلى حوزهء شهرستان رودبار عبارتند از : 1 - جادهء آسفالته رودبار به توتكابن و بره‌سر عمارلو مهمترين و معروف‌ترين جادهء جنگلى رودبار است كه حدود نيمى از آن آسفالت شده و بقيه نيز در دست تكميل مىباشد . 2 - جادهء خاكى توتكابن به قريهء ديورش به طول تقريبى 7 كيلومتر . 3 - جادهء خاكى توتكابن به دشتويل و پشته‌هان به طول تقريبى 4 كيلومتر . 4 - جادهء خاكى توتكابن به قريهء راجعون به طول تقريبى 5 كيلومتر . 5 - جادهء خاكى توتكابن به روستاهاى دفراز ، رشى ، سىدشت ، طاسكو ، بره‌سر عمارلو و شاه شهيدان به طول تقريبى 30 كيلومتر كه بخشى از آن آسفالت است . 6 - جادهء خاكى توتكابن به روستاهاى سيدان و حاجى شيركياء به طول تقريبى 20 كيلومتر . 7 - جادهء خاكى توتكابن به چلكاسر ، حاجىده ، دره‌دشت ، حشمت‌آباد و بره‌سر به طول تقريبى 30 كيلومتر كه بخشى از آن آسفالت شده است . 8 - جادهء معدن زغال سنگ سنگرود به چهارده به طول تقريبى 25 كيلومتر . 9 - جادهء خاكى توتكابن به حليمه جان و سد تاريك در حوزهء جنگلهاى امام‌زاده هاشم و جادهء خاكى طرح جنگلدارى انجيل‌بن در حوزهء شركت تعاونى جنگل انجيل‌بن رودبار به طول تقريبى 25 كيلومتر . 10 - جادهء خاكى توتكابن به مختكده - اسطلخ جان - پنج خانه به طول تقريبى 20 كيلومتر . 11 - جادهء خاكى رودبار به حوزهء جنگلهاى كلشتر و ييلاق آسمانسرا و سردگاه تتلى به طول تقريبى 35 كيلومتر . 12 - جادهء خاكى توتكابن به شيركده و ييلاق زردگى و برگ‌سر و چاله سرى . 13 - جادهء خاكى رودبار به قريهء ييلاقى دوگاهه . 14 - جادهء رودبار و رستم‌آباد به ييلاق سلانسر رودبار به طول تقريبى 30 كيلومتر . 15 - جادهء خاكى رستم‌آباد رودبار به منطقهء سلانسر و جنگلهاى دشت‌رود به طول تقريبى 20 كيلومتر .