احمد منزوى

253

فهرستواره كتابهاى فارسى ( فارسى )

ازبكستان ، تاشكند 8 / 410 ؛ توپكاپى 1 / 30 ؛ استانبول ، دانشگاه 422 ؛ روان كوشكو 8 / 2042 ؛ سارايو 32 ؛ قاهره ، دار الكتب 1 / 276 ، 277 . * وجود : وجوديه . از ميرزا محمد مشهدى ( - معاد ، كلام ) در رد گفتهء ملا رجب على در « اشتراك لفظى . . . » ( هف ) . نسخه‌ها 2 / 863 « وجوديه » . * وجود : وجوديه . از قطب الدين محمد نىريزى ( 1100 - 1173 ق ) . نسخه‌ها 2 / 863 « وجوديه » ؛ ذريعه 25 / 39 ؛ اعلام 3 / 1859 قطب الدين نىريزى ؛ طبقات 12 / 598 - 602 . نشريه 5 / 269 « وجوديه » . * وجود : وجوديه . گويا از فريد الدين مسعود فرزند جمال الدين سليمان ، مشهور به شكرگنج ، گنج‌شكر ( د 664 يا 665 / 1265 - 1266 م ) . ( - اسرار الاوليا ، بخش عرفان ) . نام كامل نگارنده در نسخه‌ها نيامده است . در نسخهء موزهء كراچى از « شيخ فريد الحق » و در نسخهء انجمن ترقى « فريد الدين » و ايوانف - كرزن ( 5 / 460 ) و اشكورى ( 2 / 18 ) از وى به « فريد الدين شكر گنج » ياد كرده‌اند . گويا نسخه‌ها نيز با يكديگر جدايى دارند . نسخهء اشكورى برخى از اصطلاح‌هاى عرفانى را گزارش كرده و مراتب تصوف را دربر دارد و آنچه صوفى بايد بدان ملتزم باشد . نسخهء موزهء كراچى با گزارش « من عرف نفسه » آغاز مىگردد . و اينكه خداى آدمى را به چهار عنصر آفريد : خاك و باد و آب و آتش ، و وجود آدمى به مانند عالم در شش جهت است : زير ، بالا ، يمين ، يسار و پيش‌وپس . و آدم داراى حواس ، پنج ظاهرى و پنج باطنى . . . و هفت اندام : سر ، گردن ، دست ، پا ، پشت ، صدر و هفتم لب است . و اين هفت اندام تابع چهار جوهراند : روح ، عشق ، عقل ، نفس . سپس به ارتباط عناصر و افلاك با اجزاى آدمى و تشبيهات فلسفى - عرفانى پرداخته است . آغاز : حمد له . كه اين رسالهء وجوديه از گفتار شيخ فريد الحق . . . بدانكه من عرف نفسه فقد عرف ربه ، پروردگار وجود آدمى به چهار عنصر آفريد . نسخه‌ها 2 / 1479 « وجوديه » فريد الدين عطار كه همين گفتار است ( 2 نسخه ) ؛ مشترك 2 / 990 « وجوديه : رساله در وجود » ( 3 نسخه ) ، همانجا 3 / 2101 ( 1 نسخه ) ؛ ذريعه 9 / 535 « ديوان . . . » ؛ نفيسى 1 / 113 ، 155 ، همانجا 2 / 735 ؛ اردو دايره 15 / 339 . اشكورى 2 / 18 با سرآغازى ديگر ، همانجا 4 / 283 بىنام نگارنده ؛ آشنايى با چند نسخهء خطى 1 / 113 . ايوانف ، كرزن 5 / 460 ؛ سرفراز ، انجمن 46 از عطار نيشابورى ( ! ) ؛ گنج‌بخش ش 8827 ؛ مرآت العلوم 3 / 241 ، 286 ؛ نوشاهى ، انجمن 383 . * وجود : رساله در . . . ناشناخته . به روش عرفانى . آغاز : حمد بىغايت آن فاطر حكيم را كه آثار صبح وجود از قعر چاه ظلمت‌آباد عدم . . . و بعد بدان اى عزيز كه اهل كشف و شهود تحقيق وجود . نسخه‌ها 2 / 861 ( 1 نسخه ) .