كسان . مدينة الادب . عبرت نايينى ، محمد على مصاحبى متخلص به عبرت ( اصفهان 1285 - تهران 1361 ق ) فرزند عبد الخالق فرزند حبيب اللّه . دربرگيرنده‌ى 2 بخش است : 1 - متن ، 2 - پا برگى . متن زندگىنامه‌ى سرايندگان سده‌ى 14 ق است از آغاز 1300 ق . زندگىنامه‌ها گسترده . پابرگى دربرگيرنده‌ى 498 تن سرايندگان گذشته است و فوايد ديگر ، كه اين بخش به كوتاهى پرداخته است . به ترتيب الفبايى در 2 مجلد . پيش از آنكه مجلد 2 به پايان برسد نگارنده درمىگذرد ، گلچين معانى در تنظيم مجلد دوم آن كوشش مىكند . آغاز ج 1 : منت خداى را كه نوع بشر را از جنس حيوان به نطق و بيان برترى داد . تاريخ تذكره 2 / 202 - 218 با فهرست نام سرايندگان ؛ ذريعه 20 / 251 ، همانجا 9 / 705 « ديوان عبرت نايينى » و اين كارش ؛ نامه‌ى سخنوران 160 ؛ تذكره‌نويسى 730 ؛ مجلس 3 چ 2 / 544 ، 621 . مذاق سخن . شاه حيدر حسن فرزند شاه محمد حسن اله‌آبادى . زندگىنامه‌ى نامىترين سرايندگان فارسى . در هند 1300 ق چاپ شده است . تاريخ تذكره 2 / 219 ؛ استورى 1 / 922 ؛ تذكره‌نويسى 710 ؛ اندياآفيس ، چاپى 183 ، 275 ؛ مشار : ندارد . مذكر احباب . سيد حسن خواجه نقيب الاشراف بخارايى ، متخلص به نثارى ( د 1005 / 6 - 1597 م ) فرزند عبد الوهاب خواجه فرزند سليمان خواجه ، از سادات فرارود . دنباله‌ى « مجالس النفايس » نوايى ( هف ) است . دربر گيرنده‌ى 283 تن از سرايندگان سده‌ى 10 ق خراسان و فرارود و همسايه‌گان تا كاشغر و هند است ، در 974 ( - مذكر احباب ) / 7 - 1566 م نگاشته است . در 1 « مقدمه » در حمد و نعت و ستايش از ابو الغازى اسكندر بهادر و تعريف شعر ، و سبب نگارش . آنگاه 1 « مقاله » در بيان احوال ملوك ، در 2 « باب » : باب 1 - احوال و اشعار 9 تن اميران چنگيز خانى ، 2 - در 8 تن از شاهان جغتايى ، كه از بابر ( 933 - 937 ق ) آغاز مىشود . آنگاه 4 « باب » ديگر : 1 - گروهى كه نگارنده آنها را نديده و از جهان رفته بوده‌اند ، 2 - گروهى كه ايشان را ديده و از جهان رفته‌اند ، 4 « فصل » ، 65 تن ، 3 - گروهى كه ايشان را ديده و هنوز مىزيسته‌اند ، 4 « فصل » 60 تن ، 4 - گروهى كه ايشان را نديده و هنوز زنده بوده‌اند ، 4 « فصل » 35 تن . خاتمه پدر و نياكان و عموها و برادران و نزديكان نگارنده 85 تن ، رويهم 283 تن . مشترك 11 / 737 ( 1 نسخه ) ؛ تاريخ تذكره 2 / 219 - 235 ؛ استورى 802 ، 1116 ، 1073 ؛ ذريعه 20 / 255 « مذكر الاصحاب » كه لغزش چاپىست . همانجا 9 / 1170 « ديوان نثارى بخارايى » و اين كارش به نام « مذكر الاحباب » ؛ نفيسى 403 ، 576 ؛ تذكره‌نويسى 193 ، ( 717 ) ؛ فرهنگ‌نويسى 50 ؛ افشار 2 / 41 ( 336 ) گفتار عبد الحى حبيبى ( 2 گفتار ) . دانشگاه 16 / 187 ؛ فيلم 1 / 189 ؛ نشريه 2 / 30 ، 42 . آكادمى علوم ، تذكره 16 ؛ ايوانف 219 ؛ تاجيكستان ، دوشنبه 2 / 18 ؛ ازبكستان ، تاشكند 5 / 78 ؛ فرهنگستان ، الفبايى 1 / 538 ( 2 نسخه ) .