* سفرنامهء جنوب ايران : سياحت‌نامهء جنوب . يكى از درباريان محمد شاه قاجار كه در 27 ج 1 / 1256 ، به دستور همان شاه از اصفهان حركت مىكند و به شيراز ، بوشهر ، كنارهء كناوه ، عسلويه ، بخش‌هاى دشتى و دشتستان مىرود ، و روزانه ديدنىها و رويدادها را يادداشت مىكند . و از شهرهاى بزرگى كه گذر كرده نقشه برداشته و به همين سبب اين سفرنامه از رهگذر جغرافيايى بسيار سودمند است . آغاز ( 1 ) : حمد له و الصلاة و السلام على خير خلقه محمد و آله الطيبين الطاهرين و على ابن عمه و خليفة بلافصله . آغاز ( 2 ) : پس از اداى مراسم حمد و ثنا كه وظيفه مرضيهء . . . نسخه‌ها 6 / 4018 آغاز برابر نمونه ( 1 ) ( 1 نسخه ) ، همانجا 4040 « سياحت‌نامهء جنوب » آغاز براى نمونهء ( 2 ) ( 1 نسخه ) ؛ فيلم‌ها 1 / 111 ، 118 آغاز برابر نمونهء ( 2 ) ؛ مجلس 2 / 445 ش 701 ، 2921 ؛ تهران ، ملى 1 / 425 آغاز برابر نمونهء ( 1 ) . * سفرنامهء جنوب ايران . بابن و هوسه فرانسوى - ترجمهء محمد حسن مترجم حضور ، اعتماد السلطنه . ديدار از بخش‌هاى شوش ، بهبهان و بختيارى كه در « توردمند » چاپ كرده و به دستور ناصر الدين شاه اعتماد السلطنه به فارسى ترجمه كرده است . آغاز ( ديباچه ) : بعد از حمد كردگار و مدح اعليحضرت اقدس شهريار روحى . آغاز ( متن ) هشت روز بود كه ديو لافوا و زوجه‌اش منتظر ورود مكارى بودند تا اشيايى را كه در تمام زمستان گذشته در حفريات خرابهء شهر سوز انكشاف . نسخه‌ها 6 / 4017 ( 1 نسخه ) ؛ اصفهان 1 / 111 « سفرنامهء مسيو بابن و هوسهء فرانسوى به جنوب ايران » ؛ فيلم‌ها 3 / 118 ؛ ملى ، تهران 84 ؛ نشريه 5 / 318 « مسافرت بابن . . . » . * سفرنامهء جهانيان جهانگشت : مسافرنامه : سيرنامه . جهانيان جهانگشت ، حسين بخارايى ( م 785 ه / 1384 م ) . سرگذشت اوست و ديدنىهاى او كه در گردش در ايران و كشورهايى همراه با شگفتىها ياد كرده است . آغاز : حمد له . عاقبة ، صلاة . . . اما بعد ، اين رساله‌اىست متبرك از آن قطب الاقطاب . مشترك 3 / 1574 نامش ، 1918 ، همانجا 10 / 54 به سه نام بالا ؛ نسخه‌ها 6 / 4010 « سفرنامه » ؛ استورى 945 « سفرنامهء مخدوم جهانيان » ، 1343 ؛ پاكستان مين 1 / 367 « مسافرنامه » ؛ آصفيه 2 / 1 « سفرنامهء مخدوم جهانيان . . . » به تفصيل ؛ همانجا ، هندليست 1 / 442 « سفرنامهء مخدوم . . . » ( 2 نسخه ) ، 836 « سفرنامهء مخدوم . . . » ؛ برلين 536 ( 2 ) ؛ ديال سنگه 2 / 127 « سفرنامهء مخدوم . . . » ؛ عباسى 1 / 653 « مسافرنامهء حضرت مخدوم . . . » ؛ ليندزيانا 159 ؛ مدرس 1 / 448 ؛ مرآت العلوم 3 / 261 « مسافرنامه » ؛ موزهء سالار 2 / 286 ؛ مرآت التصوف 87 ؛ نوشاهى ، كتابشناسى 3 / 104 « سفرنامهء جهان گشت » ؛ نوشاهى ، موزه 692 « مسافرنامه : سيرنامه » ؛ هندوستان 58 « سفرنامهء مخدوم . . . » ، 87 « مسافرنامه » . * سفرنامهء جهانيان جهانگشت . ترجمهء اردويى از محمد عباس دهلوى . مشترك 3 / 1918 ؛ ترجمه‌ها 146 چ دهلى ، 1301 ه .