محمد مهريار
614
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
دربارهء اصالت معناى خانه و حجره بر « كره » قاطع شد . در فرهنگها هم اشتقاق آن را از اصل ذكر نكردهاند ؛ بنابراين تا اينجا نمىتوان دانست كه چرا محلى « كره » ناميده شده بالاخص كه اطلاق آن بر محل آبادى اختصاص به اصفهان ندارد و در محلهاى ديگرى در اطراف ايران از جمله آباده ، بيرجند ، پاوه ، تفرش ، جيرفت و غيره هم مكانهايى به اين نام نامبردار مىباشد . در اصفهان ما كره ديگرى داريم در نايين و همچنين كره ديگرى داريم در رودشت كه صحرايى بسيار حاصلخيز و معتبر است ولى ساكن ندارد و كشاورزان آن در ورزنه زيست مىكنند . اگر در توضيح اين نام اندكى اطالهء مقال رفت از اين جهت است كه اشتقاق و تطور لغات نيز مخصوصا در نام ديهها و محلها يكى از مقاصد ماست تا نقص كار آشكار شود و بحث اشتقاق و شناخت لغت در ابحاث لغت فارسى وارد گردد . و نام كره در عرف روستاييان محل و لهجهء اصفهانى روستايى به معناى مزد مخصوصا دستمزد كار و اجرت مىباشد و بيشترين جايى كه استعمال مىشود در صورت منفى آن « اكره » است توضيح آن كه روستايى دوگونه بهره و عايدى دارد . نوع اول آن است كه بر اثر انجام خدمتى براى غير به دست مىآورد ( كره ) و نوع ديگر آن بهره و سودى است كه از سهم و حصه خود از زراعت مىبرد و اين را « اكره » مىگويند . ( « أ » حرف نفى است و كره - سود - دستمزد ) بنابراين « اكره » يعنى سهم و حصه زراعت نه سود ناشى از خدمت به ديگران و به اين معنى سخت شايع و رايج است و همهكس در زراعت و رعيتى مىداند كه « اكره » چيست و از اينجا راهى هم پيدا مىشود براى بهدست آمدن نام اين ديه كه كره نام دارد و نشان مىدهد كه كره جايى است و قناتى كه كار زراعت در آن به سود منتهى مىشود و زراعت در آن سودمند است و ما مىدانيم كه بيش از 50 ناحيه در ايران با كلمهء « سود » و « سوته » نامبردار مىباشد ، از جمله سوته ( فومن ، سقز ، سارى ، رودبار ، بابل و غيره ) و سود و سودابه ( اردبيل ، سبزوار ) و سودان ( اصفهان ، اهواز و سودجان - سودگان شهركرد ) و سودرگان ( اصفهان ) و سوده ( خرمشهر ) و غيره و غيره . بنابراين نامگذارى محل با واژهء سود هم رايج بوده و هم شايع و هم پسنديده . نامواژهء كلمه ديده شود . كرهنگ Karhang كرهنگ نام ديهى است كه آن را در عداد ديههاى دهستان رباطات يزد به شمار آوردهاند . ديه