محمد مهريار
615
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
بزرگى نيست و در سال 1345 ( سال آمارى ما ) فقط 81 نفر جمعيت داشته است . « 1 » تمام دهستان رباطات همچنين كمجمعيت است ديههايى با جمعيت برابر يكصد نفر بسيار اندك است . بنابراين همهء اهميت ديه در نام آن خلاصه مىشود . مىدانيم كه شهرستان يزد مركز بزرگى براى تمدن كهن ايران بوده است و ايرانيان هنرمند بزرگترين و درخشانترين هنر خود را در تهيهء آب از زير اين ريگزار سوزان يزد نمودار كردهاند و اين همه ديه كوچك و بزرگ را در آن بهوجود آوردهاند . دربارهء اين ديه چيز چندانى نبايد علاوه بر آنچه دربارهء همهء روستاهاى يزد گفتيم اضافه كنيم ! ازاينرو مىپردازيم به نام آن . واژهشناسى : با دقت مختصر از روى واژه مىبينيم كه كرهنگ از دو جزء « كر + هنگ » تركيب شده است با واژهء « كر » آشنا هستيم و مىدانيم كه « كر » تخفيفيافتهء « كهريز » و « كاريز » به معناى قنات است . به خاطر بياوريم كرسنگ ، كرچگان ، كرسگان ، كرفشان و غيره و غيره كه در همهء آنها « كر » به معناى قنات است . كرسنگ به معناى قناتى كه در سنگ كنده شده و يا كاهريز سنگى و كذلك البواقى . در اينجا نيز « كر » به معناى قنات است و « هنگ » به معنى بزرگى است و كرهنك يعنى قناتى با همين معانى و جلالت قدر . با واژهء هنگ امكنهء بسيارى در اطراف ايران نامبردار است از آن جمله است خود هنگ ( سراوان ، كران ) و هنگآباد ( پيرانشهر ) و هنگو ( شهسوار ، لار ) و هنگوئيه ( زرند ، سيرجان ) و غيره و غيره . كساره Kes re ( h ) كساره محلى است كه در نشريهء مركز آمار ايران ، آن را در عداد ديههاى دهستان جى از شهرستان اصفهان به حساب آوردهاند و براى آن 199 نفر جمعيت قايل شدهاند « 2 » ولى به اين نام در فرهنگ جغرافيايى اصفهان محلى نامزد نيست . با تحقيق از مطلعين به اين نتيجه رسيدم كه كساره محلى است در خيابان رباط در شمال اصفهان ولى اكنون كه شهر توسعه پيدا كرده اژدهاى شهر آن را بلعيده است و داراى كى ( قنات بزرگى ) نيز بوده است كه اكنون مثل قناتهاى ديگر ديههاى اطراف آن ( شمسآباد آهنگران ، كوجان ، فردوان ، فرتمان ) خشك شده و از بين رفته است . از مطلعين شنيده شد كه داراى چشمهء بزرگى هم بوده كه آب از آن
--> ( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 125 . ( 2 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 3 .