محمد مهريار
463
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
س سارويه S ruye ( h ) امروز جايى به نام سارويه در اصفهان شناخته نيست و اين كلمه و آنچه مورخان دربارهء آن آوردهاند كهن است و قديمى و از اين باب ما به ذكر آن و حل نامواژهء دشوار آن مىپردازيم . گفتهاند كه سارويه بنايى بوده است در كهندژ اصفهان . « 1 » در كتاب محاسن اصفهان « 2 » تفصيلى دربارهء آن آوردهاند كه سارويه دژى بوده است كه پادشاهان قديم پارس براى حفظ علوم و كتب نفيس خود بنا كرده بودند و به حكم اينكه مىپنداشتند خاك اصفهان خشك و محكم است و بناهايى كه در آن ايجاد شود دير مىپايد و پايدار خواهد ماند . صاحب محاسن اصفهان مىگويد : « پيش زمان ما به سالى چند يك جانب آن خزانه يا دژ فرو ريخت و كتب اوايل به همان خط پارسى كه بر پوست چوب توز مكتوب بود آشكار شد و طولى نكشيد كه ديگر رفتهرفته آن دژ و آثارى كه در آن محفوظ بود از بين رفت . » مورخان ديگر نيز كم و بيش اطلاعاتى در همين حدود دادهاند . بعضى فكر كردهاند كه دژ نپشتك كه جايگاه حفظ اوستاى مقدس و اسناد مهم دولتى بوده است در همين سارويه است ولى به تصريح ابن بلخى كه مىگويد : « به استخر پارس كوهى است كه در آن صورتها و كندهگريها از سنگ خارا كردهاند و آثار عجيب اندر آن نموده و اين كتاب زند و پازند در آنجا نهاده بوده » اولا معلوم مىشود كه دژ نپشتك در پارس بوده و ثانيا اوستاى مقدس و به اصطلاح او كتاب زند و پازند
--> ( 1 ) - ابن رسته معرب آن را ساروق آورده است . ( 2 ) - تأليف بين سالهاى 465 و 485 و همچنين ترجمهء آن از ابو الرضا آوى .