محمد مهريار
455
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
آن هيچ تفاوتى حاصل نمىشود ، جز اينكه « آو » مطلق آب و « زه » ( به فتح « زا » ) آب تراويده از زمين است . اما جزء دوم كلمه يعنى واژهء پسوند « وار » و « واره » است كه در گوشوار ، شاهوار و غيره داريم . اين پسوند علامت عنايت و تعلق و تناسب و مانند آن است . زهواره تخفيف يافته و ازواره شده است ، نامگذارنده مىخواهد بگويد آب اينجا « زه » است و بسيار است و چنان كه گفتيم آب زيرزمينى اين ناحيه زياد است . اين توضيح هم بىمناسبت نيست كه بدانيم واژهء « زه » و « زى » در نام اقلا چهل محل به انواع مختلف آمده است : چه به صورت « ز » ( به كسر ) و يا « زى » و « زه » و « زو » مانند زهاب ( مشهد - ميناب ) ، زهران ( اصفهان ) ، زهك ( زابل ) ، زهنده ( رشت ) و زى ( پاوه ) و بسيارى ديگر . « 1 » زوان Zow n ( Zown ) در تداول عامه اين نام را زون ( Zown ) تلفظ مىكنند و به هردو صورت زاون و زوان مىخورد يعنى اين دو صورت نيز در تداول عامه همان زاون تلفظ مىشود و در فرهنگ جغرافيايى اصفهان « 2 » آن را زاون ضبط كرده است و در منابع ديگر از جمله فهرست مركز آمار ايران « 3 » آن را زووان ضبط كردهاند و در فرهنگ آباديها و مكانهاى مذهبى كشور نيز همينطور . « 4 » بههرحال اين دوگانگى ضبط كلمه در صورت صحيح آن تغييرى نمىدهد كه همان زوان است . ديه زوان در دهستان جى بخش حومهء شهرستان اصفهان و در باختر اين شهر قرار دارد . و در سال 1345 جمعيت آن 167 نفر بوده است . « 5 » جى قديمىترين ناحيهء اصفهان بوده است و به تصريح حافظ ابو نعيم « 6 » جى شهر اصفهان است كه پس از اينكه عرب ، شهر ديگر اصفهان يعنى قه ، ( قهجاورستان ) را خراب كرد ، مردم به شهر جى نقل مكان كردند . « جىّ » و « ژىّ » و « گىّ » همه از ريشهء زندگى و زيستن است كه بر زيستگاه مردم اطلاق شده است و به اين نام در
--> ( 1 ) - ن . ك . به : فرهنگ آ . م . م . ( 2 ) - ن . ك . به : ص 134 . ( 3 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 30 . ( 4 ) - ن . ك . به : ص 293 . ( 5 ) - در سال 1375 جمعيت زوان 563 نفر شده است . ( 6 ) - ذكر اخبار اصفهان ، ترجمهء اين نويسنده .