محمد مهريار

397

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

داشته باشد . پس به ناچار بايد بينديشيم كه در اين نامواژه قلب و ابدالى صورت گرفته است تا در سير تطور لغات به ما رسيده است . حقيقت آن است كه حرف « د » اول مبدل از « ب » است . « 1 » بنابراين صورت صحيح آن بوگان است . و ابتدا از دو جزء « بو + گان » تركيب يافته و اين دو جزء خود از اجزاى « ب ( به جاى به ) + - و + گ + ان » تركيب شده است . جزء اول آن « ب » همان تخفيف يافتهء كلمه « به » به‌معناى خوب است و جزء دوم « ا » واژهء صحيح اوستايى « او » است و فعلا رايج در اطراف ايران به معناى آب است و حرف « گ » زينت است همان‌كه در مهرگان ، آبانگان و امثال اينها داريم و جزء آخر « ان » پسوند كثرت و نسبت است . بنابراين همه روى هم بوگان معادل « به‌اوگان » يعنى جايىكه آب خوب دارد . تنبيه : اين نامواژه با نام خود به طوايف آريايى كه در پى هم از راه مىرسند ، زنهار مىدهد كه اينجا آب خوب دارد . با نام بوكان امكنه بسيارى نامبردار است چنان كه بوكان ( شيراز ، مهاباد ) و باز بوكه و بوك و به وقتى معادل بوكين به ترتيب ( كرج ، زاهدان ، ساوه ) و بسيارى ديگر . « 2 » دولين Dulin دولين نام ديهى است كه در سال 1345 هفت نفر جمعيت داشته است و دوك نام ديه ديگرى است كه در همان سال 47 نفر جمعيت داشته است و هر دو در دهستان حومهء اردستان قرار دارند . در موارد متعدد توضيح داده شده است كه ناحيت اردستان از مراكز كهن آبادانى و سكونت آريايىها بوده است . « 3 » وجود اسامى كهن و صبغهء زندگانى و شيوه‌هاى مخصوص ساختمان و وجود بقاياى يك نحوهء معيشت خودكفا در اين ناحيه و از همه بالاتر وجود گويش مخصوص اردستانى و راوندى و غيره در دور و كنار آن همه و همه علامت قدمت تمدن در اين ناحيه است . چون به مناسبات مختلف در اين‌باره ذيل نامواژه‌هاى مختلف گفت‌وگو شده و خواهد شد در اينجا به اختصار پرداخته و به واژه‌شناسى آن مىپردازيم .

--> ( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 60 . ( 2 ) - ن . ك . به : فرهنگ آ . م . م . ( 3 ) - ن . ك . به : نامواژهء اردستان و مضافات آن در همين فرهنگ .