محمد مهريار
313
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
جوشقانچه - جوشقان جوقدچو Joqadc ? u جوقدچو نام ديهى است در دهستان زواره از شهرستان اردستان . نام اين ديه در فرهنگ آباديها و مكانهاى مذهبى كشور نيامده و علت آن معلوم نيست . در سال 1345 اين ديه 10 نفر جمعيت داشته است « 1 » و چون تمام ناحيه قنات آب است به ناچار بر اثر كمى بارندگى آب قناتها كم شده و باز هم كم مىشود و اين وضع همچنان ادامه دارد و بيم بروز يك فاجعهء عظيم خشكسالى مىرود . در فهرست مركز آمار ايران كه ما بيشتر به آن اعتماد داريم نام آن به همين صورت آمده است و علت اعتماد ما بر اين فهرستها از اين باب است كه سرانجام آمارگيرى به محل رفته و به آن سركشيده و جمعيت آن را قيد كرده است . به همين دليل هم نام آن را در عداد ديههاى موردنظر خود آورديم . اما همهء ناحيه قديمى است و بقايا و آثار فرهنگ قديم در همهء شؤون دهستان از كيفيات زندگانى گرفته تا كشاورزى و نوع ساختمان و معماريهاى مخصوص همه و همه دليل قدمت تاريخى اين محل و وجود فرهنگ با سابقهء كهن مىباشد و از همه بالاتر وجود گويش اردستانى و گاه نطنزى و يا چيزى ميانهء اين دو باشد كه در همهء ناحيه گسترده است . گويش اردستانى در كنار گويشهاى كهن ديگر چون گويش رايج در ابو زيدآباد ، نطنز ، قمصر ، قهرود ، ابيانه و غيره و غيره همه نشان از بقاياى يك تمدن و فرهنگ كهن بر پيشانى خود دارد . و آشكارا به ما مىگويد كه اين ناحيه قديمى است و اينك بر اثر صروف زمان و مرور روزگار و خشكسالى و كمآبى به اين صورت درآمده است . « 2 » واژهشناسى : اهم مقاصد ما چنان كه مكرر گفتهايم واژهشناسى و نشان دادن كيفيات تطور واژههاست و از روى اين تطور قدمت تاريخى محل را نيز آشكار مىكنيم . با دقت در اين نامواژه مىبينيم كه مركب از سه جزء است : « جو + قد + چو » . جزء اول « جو » در تمام نامواژههايى كه به اين صورت و به اين واژه مصدر است به دوگونه مىشود آن را تعبير كرد . يكى جو ( يكى از حبوبات ) و ديگر جو ( جوى آب ) و براى هردو اين تعبير مثالها فراوان
--> ( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 9 . ( 2 ) - براى آگاهيهاى بيشتر ن . ك . به : نامواژههاى اردستان ، نطنز و ديگر نامواژههاى اين ناحيه در همين فرهنگ .