محمد مهريار
268
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
3207 نفر بوده است و جمعيت تنگلو 9 نفر و از آن تنگله فقط سه نفر بوده است . « 1 » دربارهء اين دو ديه مخصوصا اين نكته را تذكر مىدهيم ، كه اگرچه در ظاهر معناى آنها واضح و آشكار است ، ولى ما از جهت اينكه اين قاعده را به نحو آشكار نشان دهيم ، كه نامگذارى ديهها و امكنه از قواعد و قوانين دستور زبان فارسى و تطّور آن متابعت مىكند به ذكر اين واژه مىپردازيم . مىدانيم كه يزد از مراكز مهم پيشين تمدن و حضارت ايران بوده و به همين جهت نامهاى كهن در آن كم نيست و اين نامها براى تعيين قواعد نامگذارى بسيار مفيد و مناسب است . دربارهء جامعهشناسى روستايى اين محلها ذيل عنوان يزد توضيحات كافى داده شده و مىپردازيم به نام آنها . واژهشناسى : تنگلو از دو جزء « تنگ + لو » و تنگله از دو جزء « تنگ + له » تركيب شده است . جزء اول « تنگ » همان واژهاى است كه « تنگنا » از آن مىآيد و به معناى مضيق و ضيق و سخت است و جزء دوم « لو » همان پسوند نسبت است كه در پشمالو و چنگالو داريم و در تنگله جزء اول همان « تنگ » است و جزء دوم « له » علامت نسبت است كه مثلا در دستغاله و غيره آن را داريم . اين مسأله آشكارا نشان مىدهد كه وجه تسميهاى كه مبتنى بر قواعد دستورى نباشد مورد قبول نيست . ظاهرا در موقعيت آنها تنگى وجود دارد و نام آنها بدين مناسبت است . تنگله - تنگلو توده Tude ( h ) ديه نسبتا بزرگى است كه آن را در جمع ديههاى دهستان ميانكوه يزد به حساب آوردهاند . اين دهستان نه ديه بسيار دارد و نه ديههاى آن جمعيت بسيار ، تنها ديه بزرگ اين محل منشاد است با 1846 نفر جمعيت و پس از آن نوبت به ترزجان با 1137 نفر و بقيهء ديهها همه كوچك ولى در عوض با نامهاى بزرگ و باشكوه قديمى . توده نيز در همين دهستان واقع است و در سال 1345 جمعيت آن را 372 نفر برآورد كردهاند . « 2 » به گمان من در حال حاضر جمعيت آن كمتر بايد باشد و شكوفايى اقتصادى آن هم كمتر . چونكه آبادانى
--> ( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 107 تا 112 . ( 2 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 136 .