اگر بايد چيزى از وضع كهن اين ديه به ياد بياوريم ، همان مسألهء آب و تقسيم آب آن قنات است . توضيح آنكه واحد اندازه‌گيرى مساحت زمين در اين ديه « جريب‌رسم » ناميده مىشد و آن 630 متر بود و آن را چنان تقسيم كرده بودند كه با يك « پنگ » آب قنات مشروب شود . اين كلمه همان است كه به صورت جمع و پسوند كثرت و نسبت « پنگان » و « پنگانه » معادل فنجان و فنجانه در زبان پارسى داريم و به همين صورت نيز در محل معمول است ، تبديل « پ » به « ف » در زبان فارسى رايج است و اما « پنگان » يا « پنگانه » ( فنجان - فنجانه ) جام كوچكى است و در ته آن سوراخى كه ميرآب در روى آب قنات مىگذارد و همين‌كه پر شد آن را برمىدارد و دوباره و سه‌باره همچنين به كار مىبرد و مزارع را مشروب مىسازد ، آنچه در اينجا مهم است اين است كه ارتباط مقدار زمين و مقدار آب را چنان معين كرده‌اند كه با « پنگانه » اندازه مىگيرند و واحد آب و زمين به‌هم سازگار مىافتند و آب به همين صورت بين روستاييان تقسيم مىشود . اصل تقسيم آب قنات برحسب زمان به اين صورت بود كه هر واحد زمانى قنات را مثلا 6 ساعت يا 2 ساعت را يك « طاق » مىناميدند و اين مقدار آب براى شرب واحد زمين ديه كافى بود و مىشد قناتى 36 ، 18 و 12 « طاق » داشته باشد و در واحدهاى خود « طاق » را هم به دانگ تقسيم مىكردند و در جاهايى مثل محل فعلى موردنظر ما به « پنگان » يا فنجانه ، اين هم از دقت و هوشيارى و علاقهء مردم به آب و آبيارى نتيجه شده بود . واژه‌شناسى : مىدانيم كه در تقطيع ، اين واژه به دو جزء « اندو » و « ان » تقسيم مىشود جزء دوم آن همان « ان » است ، يعنى علامت كثرت و نسبت كه در بسيارى از ديه‌ها و امكنه داريم و به تضاعيف در اين كتاب گفته‌ايم كه از باب اطلاق حال به محل صيغهء جمع حال اسم محل مىشود . اين مسأله از توجه به‌نحوهء زندگانى سكونت و مهاجرت آريايىها روشن مىگردد ، به اين صورت كه چون در طى مهاجرت و سيروسفر خود يك قبيله و يا عشيرهء آريايى به محلى مىرسيد و در آن سكونت مىجست و مستقر مىشد . براى خود قلعه‌اى بنا مىكردند و درون قلعه را به دو قسمت تقسيم مىكردند . قسمى را به سكونت خانواده‌ها و قسمت ديگرى را به احشام و در اين قسمت ، شبها آتش روشن مىكردند ، به دو منظور يكى اينكه خانواده‌ها از آن سهم برند و ديگر اينكه اگر دشمنان شبيخون زدند ، پاسبانان آتش را تيزتر كنند تا مردان قلعه براى جنگ بيرون آيند و دشمن را از اطراف قلعه