محمد مهريار
90
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
ابو الفداء در كتاب نفيس تقويم البلدان خود گويد : « ياقوت در المشترك » گويد ارزن نام شهرى است در ارمنيه و آن همان است ، آن را ارزن الروم خوانند ( و باز ياقوت گويد ارزن نيز شهرى است نزديك اخلاط و اين ارزن ارمنيه است و از اخلاط سه مرحله فاصله دارد ) و باز گويد ارزنجان شهرى است از ارمنيه . و باز گويد ارزن شهرى است از ديار بكر و گويى راى او درست معلوم نشده است و صحيح آن است كه ارزن در ارمنيه است ، همانطور كه ياقوت گفته است . « 1 » در عين حال متذكر مىشويم كه از شهرهاى خارج كشور اشارهاى است به اينكه مىتوان از قاعدهء موردنظر ما استفاده نمود و به همين جهت با اشارتى به آن قناعت مىورزيم . اگر بخواهيم مجموعهاى از نام ديهها و امكنه كه به نام خوراكيها نامزد هستند فراهم آوريم فهرستى طولانى خواهد شد . در اينجا نمونهاى بهعنوان تكملهء اين مبحث ياد مىآوريم : ( ارزنان ، ارزنداران ، ارزنگان ، ارسنجان ، ارجنان ) كه همه از نام ارزن آمدهاند و در امكنهاى مثل كنجدگان ، نخودان و جوزدان « 2 » و جوزجانان . تحريف يافتهء كلمهء گوزكانان كه گوز فارسى به معنى گردو « جوز » شده و نيز گندمان ، جوآن ، چناران ، انار ، اناران ، انجير و انجيران و غيره كه هريك را به موقع خود ذكر خواهيم كرد . ارسور Arsur ارسور ديهى است نه چندان بزرگ در دهستان حومهء گلپايگان ، در سال 1345 جمعيت اين ديه 490 نفر بوده است . اين ديه در حومهء گلپايگان يعنى درست در مركز سابق حضارت اين ناحيه قرار دارد . دربارهء جامعهشناسى و جغرافياى تاريخى گلپايگان و مضافات آن به تفصيل در ذيل عناوين وانشان ، ارجان ، كهرت ، نيوان و خود گلپايگان توضيحات كافى آمده است . « 3 » اجمالا بايد تذكر داده شود كه به حكم قدمت در ناحيهء گلپايگان ديهها و زيستگاههايى با نامهاى قديمى زياد است و براى نمونه تعدادى از آنها ذكر شد و اينك
--> ( 1 ) - ن . ك . به : كتاب بسيار نفيس تقويم البلدان تأليف ابو الفداء عماد الدين اسماعيل ايوبى ترجمهء عبد المحمد آيتى ، چاپ تهران ، 1349 ، ص 453 . ( 2 ) - در اصفهان چندين محل به اين نام ناميده مىشود . ن . ك . به : عنوان جوزدان در همين كتاب . ( 3 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 72 و اين عناوين در همين فرهنگ .