كتيبه‌هاى خويش از درياچهء اروميه به نام « درياچهء سرزمين نئيرى « 1 » » ياد كرده‌اند 5 . در اوستا اين درياچه به نام چئچسته 6 خوانده شده است كه جغرافيدانان عرب آن را به تصحيف چيز يا شيز نوشته‌اند . اوستا اين درياچه را ژرف ( جفره ) مىخواند . ممكن است لفظ جفره يا ژرف بر حسب فهم و انديشهء ايرانيان قديم لغت و صفت مناسبى براى درياچهء اروميه بشمار رود ، زيرا آنان با درياچه‌هاى بزرگ ما آشنا نبودند . اما در هر حال عمق درياچهء اروميه به طور متوسط در حدود چهار متر و نيم است و به ندرت ازين ميزان تجاوز مىكند . صفتى كه معمولا در اوستا براى اين دريا و نيز درياى خزر به كار مىرود « اورواپه اوروياپه « 2 » » است به معنى « آب آن شور است » 7 . آب درياچهء اروميه چنان شور است كه ماهى در آن يافت نمىشود و ظاهرا تنها موجودى كه در آن زيست مىكند نوعى از « سخت‌پوستان « 3 » » كوچك است . در كتاب بندهشن باز از درياچهء چيچست نام برده شده است و صريحا مىگويد كه « هيچ موجود زنده‌اى در آن نيست » 8 . ابن حوقل از مؤلفان قرن دهم ( قرن چهارم هجرى ) نيز نظير اين قول را در كتاب خود آورده است 9 . و اما دربارهء نام جديد درياچه بايد دانست كه اهل محل عموما آن را به نام « درياى شاهى » مىخوانند و اين اسم منسوب است به شبه جزيرهء شاهى يا ( شاه‌كوه ) كه پيش ازين از آن نام برده‌ايم . استرابون « 4 » جغرافيدان قديم يونان آن را به نام « سپئوته « 5 » » ( در نسخهء خطى به صورت ) خوانده است كه تصور مىرود مصحف « كپئوته « 6 » » يا « كبوده » در فارسى باشد كه معنى لفظى آن « كبود » است 10 . اما پس از بازگشت از سفر ايران در امريكا از دو تن از مردم اروميه شنيدم كه درياچهء اروميه را به نام « سپئوت » مىخوانند هرچند هنگامى كه در آذربايجان بودم چنين چيزى نشنيده بودم 11 . مسعودى ، نويسندهء عرب « 7 » ، نام اين درياچه را كبوذان نوشته است و مىگويد كه اين اسم منسوب به روستاى كبوذان واقع در يكى از جزاير درياچه است 12 . اما به ظن غالب كبودان ( منسوب به كبود ) صفت رنگ آب درياچه است كه نخست كبود رنگ به نظر

--> ( 1 ) . Nairi ( 2 ) . urvapa uruyapa ( 3 ) . crustacean ( 4 ) . Strabo ( حدود 63 ق . م - حدود 24 ب . م ) ، جغرافيدان معروف يونانى كه بسيار سفر كرده و كتاب جغرافى خود را در 17 جلد نوشته و در آنها به توصيف اروپا و آسيا و مصر و شمال افريقا پرداخته است . م ( 5 ) . Spauta ( 6 ) . Kapauta ( 7 ) . مقصود مسعودى مورخ و جغرافيدان معروف در قرن چهارم هجرى و صاحب مروج الذهب است . م