درياچهء اروميه بزرگترين ناحيهء آبى داخلى ايرانست اگرچه به بزرگى « گريت سالت ليك « 1 » » ما واقع در « يوتا « 2 » » نمىرسد ، زيرا طول درياچهء اخير صد و بيست كيلومتر و عرض آن بين 48 تا 80 كيلومتر است و حال آنكه درياچهء اروميه در حدود 128 كيلومتر طول دارد و عرض آن بطور متوسط در حدود 40 كيلومتر است . اين درياچه‌ها هر دو در حدود 220 ، 1 متر از سطح دريا ارتفاع دارند و هيچ يك را راه به خارج نيست . آب هر دو سخت شور است و به نسبت اوضاع و احوال نهرهاى كوهستانى كه در آنها مىريزد حجم آب آنها متغير مىباشد ، اما بطور متوسط عمق متعارف آنها به هر صورت كمتر از بيست پا است . به ديگر وجوه مشابهت اين دو درياچه ممكن بود اشاره رود ، اما به حد كافى در مقام مقايسهء آن دو سخن گفته‌ايم و درينجا همين بس است . در حول و حوش كرانه‌هاى درياچهء اروميه دشتهاى هموارى قرار دارد كه گاه مساحت آنها به چندين كيلومتر مربع مىرسد ، مانند دشت اورمى در ساحل غربى درياچه . در پس اين دشتها ، در هر سوى درياچه ، كوههاى بلندى قرار دارد . گاهى پوزهء ارتفاعات تا لب درياچه مىرسد مانند برآمدگى كوه قراباغ در شمال غربى به ارتفاع 828 ، 1 متر ، و رشته‌هاى فرعى كوه بزرگ سهند در مشرق كه بلندى آن بيش از 351 ، 3 متر است . چند جزيرهء كوچك در حدود جنوب قسمت مركزى درياچه قرار دارد و از وسط ساحل شرقى كوهى كه به صورت شبه‌جزيره است و شاهى يا شاه‌كوه خوانده مىشود قد برافراشته است . اين باريكهء خشكى روزگارى جزيره‌اى بود كه اندازهء محيط آن به 40 كيلومتر مىرسيد ، اما بر اثر پايين رفتن آب درياچه 4 اين باريكه جزء خاك اصلى پيرامون درياچه شده است . با اينهمه در سالهاى اخير باز آب درياچه رو به افزايش نهاده است ، ازين رو هنوز تغييرات و نوسانات فراوانى در خطوط ساحلى درياچه صورت مىپذيرد . امروز در درياچهء اروميه كشتيرانى نمىشود ، مگر آنچه را به وسيلهء زورقهاى زمخت ناتراشيده‌اى كه كف آنها مسطح است و با پاروها و بادبانهاى ابتدايى هدايت مىشوند در زمرهء كشتيرانى بدانيم . تاريخ درياچهء اروميه را مىتوان به گذشتهء بسيار دور ، حتى به عهد زرتشت و باز كهنتر از آن ، نسبت داد . پادشاهان آشور با اين ناحيه آشنا بودند زيرا پاره‌اى از لشكركشيهاى مهم ايشان درين سامان صورت گرفته بود ، و در

--> ( 1 ) . Great Salt Lake يا درياچهء بزرگ شور . درياچه‌اى در ايالت يوتا ، كشورهاى متحد امريكا ، وسعتش حدود 100 ، 6 كيلومتر مربع است . آبش بسيار شور است . و جزاير چندى در آن قرار دارد . م ( 2 ) . Utah ، از ايالات غربى كشورهاى متحد امريكا . م