به خود جلب كرده و پيروانى يافته است . در عالم معمارى و نقاشى عظمت پاره‌يى از بناهاى با شكوه باستانى از يك سو و طرحهاى زيبا و تزيينى آثار دوران متأخر از سوى ديگر باعث اشتهار معمارى و نقاشى ايران گشته است . انديشهء غالب بر اين است كه در رشتهء معمارى و نقاشى ايرانيان از دير زمان تا حدود بسيارى از آشوريها و بابليها و اندكى از مصريها و بعدها نيز از يونانيان و روميان و بيزانسيها و نيز اندكى از چينيها اقتباس كرده‌اند . با اينهمه در آنچه گرفته‌اند آزادانه دخل و تصرف كرده و چنان خواصى بدانها بخشيده‌اند كه غالبا به صورت مخلوق هنرى درآمده‌اند ، و اگر در زمينهء نقاشى چيزهايى از چين به عاريه گرفته است اين كار در حكم بازستاندن جزئى از وامى بوده است كه قبلا خود به نقاشى چينى ارزانى داشته است . در رشتهء زبانشناسى نكته‌هاى جالبى هست كه از نظر ارتباط آنها با ايران شنيدنى است . در مورد زبانهاى كهن ايرانى همين قدر كافى است كه به اهميت كشف كتابهاى زرتشتى ، و پيدا كردن رموز قرائت سنگنبشته‌هاى ميخى ، و تأثير اين كشفيات در زبانشناسى تطبيقى ، و تحقيقات مربوط به دين و تاريخ اشاره كنم . مطالعهء آثار زبان پهلوى يا پارسى ميانه از متنها و كتيبه‌ها و سكه‌ها و نگينها نتيجه‌هاى گرانبهايى براى تاريخ عمومى و همچنين زبانشناسى به بار آورده است . زبان كنونى ايران حتى براى دانشپژوهان زبان انگليسى كه در رشتهء ايران - شناسى كار نمىكنند جالب است زيرا از بين رفتن وجوه صرف اسم در زبان فارسى كنونى و اختلاط و امتزاج لغات عربى با فارسى كه نتيجهء بسط و غلبهء اسلام بوده است نظير واقعه‌يى است كه در زبان خود ما ( انگليسى ) روى داده و موجب شده است كه در زبان انگليسى پيبندهاى صرفى اسمها از ميان برود و زبان يك ساختمان تحليلى پيدا كند و در نتيجهء حملهء « نورمان » ها به بريتانيا عدهء بيشمارى از لغات فرانسه وارد انگليسى گردد . در مورد خلوص زبان و به اصطلاح « سره نويسى » و پرهيز كردن از به كار بردن لغتهاى بيگانه ، حماسهء ملى شاهنامهء فردوسى ( 1000 ميلادى ؛ - 400 ه . ق ) نعم البدل تاريخ منظوم « بروت « 1 » » ( 1200 ) اثر لايمن

--> ( 1 ) . Brut . نام سر سلسلهء پادشاهان بريتانيا است كه كشيشى شاعر به نام جفرى از مردم مانمث ( متوفى در 1154 ) از خود جعل كرده و داستان آن را به لاتينى منظوم ساخته است . در حدود 1205 ميلادى كشيشى ديگر ، به نام لايمن ( Layamon ) منظومهء بروت را با ملحقاتى به لهجهء انگليسى جنوبى « ترجمهء آزاد » كرده است . بسيارى از شاهان افسانه‌اى بريتانيا - مانند شاه آرثر ، ليرشاه ، و سيمبلين كه نويسندگان و شاعران بزرگى چون شكسپير در قرون بعد دربارهء آنان شعرها و نمايشنامه‌ها ساخته‌اند - نخستين بار نامشان در منظومهء بروت ، اثر لايمن ، آمده است . م