و رويدادهاى دوران خود را بنويسم و براى آيندگان باقى گذارم » . بدين ترتيب نگارش خاطرات خود را به زبان ايتاليايى تحت عنوان يادداشت‌ها و به ترتيب طبقه‌بندى زمانى آغاز كرد . در اين اثر ماندگار فعاليت‌هاى مذهبى مسيحيان يسوعى در چين از دوران قديس فرانسوا گزاويه تا رويدادهاى دوران ماتيو ريچى و راه طولانى كه براى تبليغ دين مسيح از جائو چينگ تا پكن پيموده شد به دقت ثبت شده است . در ضمن چون كشور كهنسال چين براى اروپاييان سرزمينى اسرارآميز و شگفت‌انگيز و ناشناخته بود او ضمن يادداشت‌ها به معرفى آداب و رسوم و فرهنگ و اقليم چين نيز پرداخت . وى تا آخرين روزهاى زندگى به نگارش اين يادداشت‌ها ادامه داد . بعد از درگذشت ماتيو ريچى ، كشيش نيكولاس تريگولت « 1 » كه اهل بلژيك و مقيم چين بود اصل نسخهء خطى يادداشت‌ها را به دست آورد و آن را همراه با پيوستى دربارهء نيكوكارىهاى ماتيو ريچى و گزارش مراسم تشييع او كه خود نوشته بود به زبان لاتين ترجمه كرد و به سال 1615 م . تحت عنوان هيأت اعزامى مسيحيان به چين « 2 » در آلمان به چاپ رسانيد . اروپاييان به وسيلهء اين كتاب و مطالب نامه‌هاى زيادى كه ماتيو ريچى براى دوستان و آشنايان اروپايى خود نوشته و به اروپا فرستاده بود بيش از پيش با چين آشنا شدند و از آن به بعد در زمينهء چين‌شناسى فصل تازه‌اى در اروپا گشوده شد . ماتيو ريچى در روز يازدهم مه سال 1610 م . در پنجاه و هشت سالگى در پكن چشم از جهان فرو بست . دوستان و همكارانش براى گرفتن زمينى مناسب براى به خاك سپردن و ساختن آرامگاهى درخور او به فعاليت پرداختند . در آن زمان رسم بر آن بود كه اجساد مبلغان مسيحى را كه در چين مىمردند براى دفن به شهر مكائو مىفرستادند اما ماتيو ريچى در زمان حيات خود آرزو داشت تا در پكن آرامگاهى نه تنها براى خود بلكه براى همهء مسيحيان يسوعى كه در چين بسر مىبردند بنا كند . زيرا متوجه شده بود كه براى چينيان آرامگاه نشانهء دوام و پيوستگى يك خاندان به شمار مىآيد و هر خاندان چينى قبرستانى اختصاصى دارد كه براى اجراى مراسم يادبود و نيايش و اداى احترام به نياكان در روزهاى معينى از سال به

--> ( 1 ) . Nicolaus Trigault . ( 2 ) . De Christiana Expeditione apud Sinas ab Societate Jesu Suscepta , ex C . Motthaei Ricij Commentariis Libri V . Auctore P . Nicholao Trigautio , Belga .