در دربار شاهان هند ديدار كرده است . وى همچنين مىنويسد : او كه توسط شاه عباس دوم براى تحصيل نقاشى به رم فرستاده شده بود در آنجا مسيحى شده ، نام پائولو زمان را براى خود انتخاب مىكند . بعد از بازگشت به ايران باوجود پنهان كردن اين موضوع ، اطرافيان به او شك مىكنند و محمد زمان كه آنها را مخالف خود مىبيند به دربار هند فرار مىكند . در آنجا با نشان دادن استعداد و لياقت خود امان يافته به زندگى در آنجا ادامه مىدهد . وى ابتدا در دوران شاه جهان ، پادشاه هند ، به كشمير كه جايگاه بسيارى از ايرانيان مقيم هند بود ، مىرود . اما بعد از مرگ شاه‌جهان و با روى كار آمدن اورنگ‌زيب به دهلى مىآيد و در همان‌جا است كه مانوتچى با او ملاقات مىكند . در دهلى با مسيحيان خصوصا پدر بوزيو « 1 » رابطهء دوستانه‌اى آغاز مىكند و در باب مسايل دينى با يكديگر به بحث مىپردازند . او از كتابخانهء كشيش مسيحى استفاده كرده و در آن ميان با نسخه‌اى از كتاب ماتيو ريچى « 2 » به نام هيأت اعزامى مسيحيان به چين آشنا مىشود و به تشويق آن كشيش به ترجمهء بخشى از آن با عنوان تاريخ چين از لاتين به فارسى اقدام مىكند . « 3 » در مورد مسيحى بودن محمد زمان روايت كم‌احتمال ديگرى وجود دارد كه ادعا مىكند او در دوران كودكى مسيحى و به دست كرمليان غسل تعميد شد كه چندان قابل اعتماد نيست . « 4 » به دو علت محمد زمان بعد از احساس ناامنى در ايران به فكر فرار به هندوستان افتاد ؛ يكى اينكه دربار هند مانند دربار صفوى نسبت به مذهب آنقدرها سخت‌گير نبود و تشويقى كه پادشاهان و فرمانروايان هند از سخنوران فارسىزبان و هنرمندان ايرانى مىنمودند هند را به صورت پايگاه بزرگ فرهنگ ايران و زبان و ادبيات فارسى درآورده بود . « 5 » ضمنا هم‌زمان با گسترش روابط ايران و اروپا ، هنديان نيز روابط خود را با اروپا بسيار گسترده كردند و بر اثر آن از اصول و روش نقاشى غربى متأثر شدند تا جايى كه

--> ( 1 ) . Buzeo . ( 2 ) . Metteo Ricci . ( 3 ) . آ . ايوانف ، « نادرهء دوران محمد زمان » : 316 . ( 4 ) . بينيون لورنس ، ج . س . ويلكينسون ، بازيل‌گرى ، سير تاريخ نقاشى ايران : 392 . ( 5 ) . دربارهء انگيزه‌هاى مهاجرت سخنوران و هنرمندان ايرانى به هند رك : گلچين معانى ، كاروان هند ؛ كتابنامهء ساير مراجع مهم در اين كتاب آمده است . اقبال شاهد ، نقد و بررسى سفرنامه‌هاى فارسى دربارهء هند ، رسالهء دكترى زبان و ادبيات فارسى به راهنمايى دكتر مظفر بختيار ، مرداد 1377 .