انتساب اشخاص است نه در اطلاق القاب و عنوان‌هاى ناشى از ويژگىهاى اكتسابى و فردى . وجوه مشترك در شخصيت و هويت محمد زمان نقاش و محمد زمان فرنگىخوان به حدّى است كه تصوّر دو محمد زمان همنام به نامى نارايج ، همزمان باهم ، هر دو زبان لاتين‌دان و فرنگستان ديده ، هر دو اقامت جسته در هندوستان ، هر دو در ارتباط صميمانه با مبلّغان مسيحى با در نظر داشتن شرايط و امكانات وقت و استبعاد جمع اين ويژگىهاى خاص الخاص در دو نفر ناممكن است ، بلكه محال . علاوه بر قرائن عقلى سندى معتبر از همان عصر بر يكى بودن محمد زمان نقاش و محمد زمان فرنگىخوان دلالت تلويحى دارد : نيكولا مانوچى جهانگرد ونيزى - معروف به سياح ماجراجو - كه در اوائل سلطنت اورنگ زيب ( 1068 - 1118 ) در شاه جهان‌آباد ( دهلى ) با محمد زمان نقاش ديدار داشته و شمه‌اى از رويدادهاى زندگى پرماجراى او را از زبان خود محمد زمان نقاش نقل كرده از علاقه او به گردآورى و مطالعهء كتابهاى لاتين همچنين از مطالب و شخصيت‌هايى ياد كرده « 1 » كه عينا در مقدمهء محمد زمان فرنگىخوان بر چين‌نامه هم آمده است و نشان مىدهد محمد زمان در وجههء نويسندگى و ادبى خود كه جنبهء شاخص آن زباندانى و ترجمانى بوده به‌عنوان « فرنگىخوان » و در رابطه با مقام هنرى و نگارگرى خود « نقاش » خوانده مىشده است و به احتمال زياد در آن زمان مقام نويسندگى و « فرنگىخوانى » محمد زمان به سبب تفرّد در فن خود بيش از مقام هنرى و نگارگرى او آن هم در شيوه‌اى نوآورد و نامأنوس كه در معرفت هنرى ادوار بعد وجه امتياز نقاش گرديد مورد اعتنا بوده است . برخى از زندگينامه‌نويسان در مجارى احوال محمد زمان و رد انتساب كتاب چين‌نامه به او به زعم خود به تاريخ رقم‌هايى كه به نام محمد زمان ديده‌اند استناد جسته‌اند . سنديت تاريخ رقم و مفاد ترقيمه مستلزم تشخيص درست و كارشناسانه و اطمينان از اصالت اثر و رقم است و گرنه گمراه‌كننده خواهد بود . زيرا آثار هنرى بويژه نقاشى و خوشنويسى بخصوص در دورهء قاجار به سبب خريدارگير بودن و رونق بازار بسيار جعل و ماننده‌نگارى و نظيره‌سازى شده و جاعلان برحسب اطلاعات ناقص و كلى خود از روى حدس و گمان تاريخ‌هاى فرضى و نادرست بر رقم‌هاى مجعول نهاده‌اند كه با زمان‌هاى واقعى بيش و كم فاصله و اختلاف دارد . به هر تقدير تشخيص اصالت

--> ( 1 ) . Manucci Niccolao Venetian : Storia do Mogor or Mogol India ( 1653 - 1706 ) , tr . William Irvine , 4 vols , London 1907 - 1908 , vol . II , PP 17 - 18 .