به نجف رسيد . مرحوم آخوند طى تلگرافى مردم را به آرامش دعوت كرد و از آنان خواست كه از آن پس ماليات را به دولت بدهند . متن تلگراف چنين است : « توسّط انجمن‌هاى ايالتى و ولايتى به عموم ملّت ايران اعلام مىشود : ارتفاع حكم اداى ماليات و لزوم اهتمام در رفع انقلابات را سابقاً بعد از تغيير سلطنت اعلام ، باز هم تأكيداً اظهار مىشود : اليوم حفظ مملكت اسلامى ، به امنيت كامله و تمكين از اولياى دولت ، متوقّع ، و اندك انقلاب موجب مداخلهء اجانب و دشمنى به دين مبين اسلام است » . « 1 » آية اللَّه خراسانى پس از سقوط استبداد صغير ، براى تداوم و حفاظت از مشروطيّت ، آموزش نظامى را واجب نمود . در اين باره در يكى از اسناد آمده است : « . . . معلوم است كه حفظ اسلام و پاس‌بانى ممالك اسلامى ، تكليف عامّهء مردم است و بر هر فردى از افراد مسلمين واجب است كه به حسب قوّه و استعداد خود ، در مقام تحصيل مقدّمات آن برآيد ، در اقدام به لوازم آن كوتاهى نكنند . . . بر عموم جوانان مسلمين و ابناى ملّت اسلامى واجب است كه در مشق نظامى و تعلّم قواعد حربيهء جديد ، كه معمول اين زمان است ، هيچ گونه مسامحه و مساهله ننمايند . . . » . « 2 » مرحوم آخوند سپس تلگراف‌هايى براى ناصر الملك ، نايب السلطنه احمد شاه ، و وزارت جنگ و وزارت داخله و رياست مجلس شوراى ملّى فرستاد و در آن از مجاهدات امرا و سرداران عظام ملّى و مجاهدان دين‌پرست وطن‌خواه و طبقات ملّت ايران در استقرار اساس قويم مشروطيّت تشكّر كرد و به آنها پندهاى نيكو داد تا در ايجاد نيروهاى مسلح ، كه اهمّ تكليف فورى و مايهء نجات مملكت از ممالك و قطع تشبّثات اجانب است ، بكوشند و از منهياتى كه دولت قبل مرتكب آن مىشد ، از قبيل « تكثير ادارات مضرّه و توسيع دوائر مفسده و صرف ماليه مملكت از مال ملّت

--> ( 1 ) . مرگى در نور ؛ زندگى آخوند خراسانى ، ص 235 ( 2 ) . مكالمات مقيم و مسافر ( نقل از رسائل مشروطيّت ، ص 249 )