فصل چهارم : فعاليت‌هاى سياسى ، اجتماعى 1 مرجعيت دينى و فعاليت‌هاى سياسى آية اللَّه آخوند خراسانى « 1 » على نقى ذبيح زاده چكيده آخوند خراسانى ، در علوم عقليه و شرعيّه ، از حكمت ، كلام ، فقه و اصول سرآمد روزگار بود و شاگردان زيادى تربيت كرد كه بسيارى از آنها در سنگر مرجعيّت و مبارزه ، در موقعيّت ممتازى قرار داشتند . آخوند در عصر شاهان قاجار مىزيست و براساس وظيفهء دينى و در سنگر مرجعيّت ، براى دفاع از حقوق مسلمانان و شيعه ، وارد فعاليت‌هاى سياسى گرديد و از انقلاب مشروطهء ايران حمايت كرد . در اين مقال ، انگيزه و مواضع آخوند در مراحل مختلف مشروطيّت ، بررسى مىشود . كليدواژه‌ها : آخوند خراسانى ، تأليفات ، شاگردان ، مشروطيّت . از ولادت تا مرجعيّت محمّد كاظم ، فرزند ملا حسين ، در سال 1255 ق در مشهد مقدّس به دنيا آمد . در حركت به سوى نجف اشرف ، وارد شهر سبزوار گرديد و از محضر استاد فرزانه ، زاهد زمانه ، مرحوم حاج ملا هادى سبزوارى ، فيلسوف نامى ، كسب فيض نمود . سپس در مسير حركت ، وارد تهران شد و مدّتى در مدرسهء « صدر » رحل اقامت افكند و در محضر ملا حسين خويى تلمّذ كرد . مرحوم آية اللَّه سيّد هبة الدين شهرستانى ، در شمارهء هشتم مجلّد دوم مجلة العلم

--> ( 1 ) . فصل‌نامهء معرفت ، ش 55 ( تير 1381 ) ، ص 77 - 86