راهى فاسد و مردود است و بىگمان راه دوم را انتخاب كنند و آن را نصب العين خود قرار دهند تا نتايج نيك آن را ، ان‌شاءاللَّه ، به زودى به دست آورند . 10 . انتظار داريم كه حفظ مقام شامخ علم و بزرگ‌داشت علماى عاملين و فقهاى مصلحين را هميشه وجهه و منظور نظر قرار دهند كه هر آينه خداى ناكرده كوتاهى در اين امر مهم گردد ، ملك و ملّت را در معرض هلاكت و نيستى قرار خواهند داد . و در اين صورت ، براى هميشه انگشت ندامت و پشيمانى را به دندان خواهيم گرفت و پشيمانى را هم ديگر سودى نباشد . داعى - محمّد كاظم خراسانى سيرى در محتواى اين نامه چنان‌كه ملاحظه مىفرماييد اين نامهء عجيب ، به طور آشكار همهء احساسات ، آرزوها ، ايده‌ها و علايق مرحوم آخوند خراسانى را به گونهء فشرده در خود نهفته دارد . الف . قانون‌گرايى اسلامى مادّهء اوّل ، آن شاه مستبد را موظّف مىگرداند كه با وقت گذاشتن براى آموزش وظايف شرعى و عبادات و فرايض الهى ، خود را « لايق » سلطنت گرداند . و به طور صريح به او گفته است كه « علوم شرعيه » را فرا گيرد . بنا بر اين ، نخستين علاقه و دل‌بستگى او همانا « شرعيات » و دين اسلام است . مرحوم آخوند در اغلب و يا همهء نامه‌ها و پيام‌هايش به اشخاص مختلف ، روى اين مطلب تكيه نموده كه « اسلام » و « قانون خدايى » بايد اساس كار مشروطه قرار بگيرد و هدف او از « انقلاب مشروطه » همين است . چنان‌كه در ضمن يكى از نامه‌هايش كه آقاى عبد الهادى حائرى آن را مورد توجّه قرار داده است ، مىنويسد كه « او مىخواهد قانون خدايى را اجرا و كشور اسلامى را از حملهء كفّار نگاهبانى كند . قصد او اجراى