مهدى مهريزى وهادى ربانى
96
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى )
و احكام شرعى اسلامى بر جميع افراد بدون استثنا ، حاكم باشد و هرگاه شخص شاه در اين راه ثابت قدم باشد و در راه اجراى اين تكليف بكوشد مسلّماً معاندان ، سرشكسته خواهند شد و اساس عدالت مستحكم خواهد گرديد ، نه اين كه فقط اين امر جنبهء حرف و وهم به خود بگيرد . 7 . بايد نسبت به عموم رعيت محبّت كرد ، و براى جلب قلوبشان به آنان مهربانى نمود ، و براى بر طرف ساختن گرفتارىهايشان و دل شاد كردنشان كوشيد تا مهر تو در دلهايشان نشيند . 8 . سزاوار است به تاريخ مشاهير پادشاهان جهان مراجعه ، و آن را مورد مطالعه قرار دهيد تا ملاحظه نماييد كه آنان چگونه براى نشر علوم و معارف دينى و دنيوى همّت گماردند تا اين كه روى اين زمين ، پايهء استقلال مملكت خود را مستحكم داشتند و تاريخ را به بزرگوارى اعمال و افعال خود روشن و مزيّن ساختند . و اين امور ، موجب ذكر خير و ثبت نام آنها در صفحات تاريخ گرديد و رفتار و بزرگوارىهايشان ضرب المثل شد تا بدان جا كه بمانندشان برخاستند . 9 . با مراجعه به تاريخ بر خاطر ملوكانه مكشوف مىگردد كه : پادشاهان ايران ، چه قبل از اسلام و چه بعد از آن ، هر يك از آنها عمر خود را در خوشگذرانى و پيروى از شهوات و لهو و لعب گذراندند و رجال مملكت هم از آنان پيروى نمودند و نتيجه آن شد كه مملكت ، ناتوان گرديد و ملّت ، خوار و زبون شد و ثروت ملّى ، نفله و حال ملك ، پريشان گرديد . و هر آينه يكى از آنان از شهوترانى چشم مىپوشيد و همّ خود را صرف ترقّى و تعالى ملك و تربيت ملّت و نشر علوم و صنايع مىنمود و لشكرى آراسته براى مملكت مهيّا مىكرد ، در اندك زمانى باعث پيشرفت و عظمت ملك و ملّت خود مىگرديد و بر ساير پادشاهان پيشى مىگرفت . اميدوارم ، انشاءاللَّه تعالى كه ذات ملوكانه از طريق اوّلى دورى جويند كه