يك . مقدّمهء تحليلى / مهدى مهريزى يكم . نگاهىگذرا به زندگانى آخوند خراسانى آخوند ملا محمّد خراسانى ( 1255 - 1329 ق ) فقيه اصولى و مرجع تقليد شيعه و رهبر سياسى عصر مشروطيّت بود . وى كوچك‌ترين پسر ملا حسين واعظ هراتى است . ملا حسين هراتى در كار تجارت ابريشم و مردى ثروت‌مند بود . ملا حسين پيش از تولّد محمّد كاظم ، ساكن مشهد شده بود و محمّد كاظم در همان جا زاده شد . آخوند خراسانى در حوزه‌هاى علميهء شيعه با يكى از كتاب‌هاى اصولىاش يعنى كفاية الأصول شناخته شده است ؛ چنان‌كه در مجامع علمى و نيز خارجى با رهبرىاش در نهضت مشروطه . زندگانى آخوند خراسانى را مىتوان به سه مقطع تقسيم كرد : 1 . سكونت در مشهد 1255 - 1277 ق ، دوران كودكى ، فراگيرى علوم مقدّماتى حوزوى و ازدواج . 2 . سكونت در سبزوار 1377 ق ( چند ماه ) ، تحصيل فلسفه . « 1 » 3 . سكونت در تهران 1277 - 1278 ق ، تحصيل فلسفه . 4 . سكونت در نجف 1279 - 1329 ق ، تحصيل فقه و اصول ، تدريس ، تأليف ،

--> ( 1 ) . يادآورى مىگردد در مورد اقامت آخوند خراسانى در سبزوار و تحصيل فلسفه نزد حاج ملا هادى سبزوارى ، دو گزارش وجود دارد . بسيارى از منابع شرح‌حال‌نگارى آن را در شرح حال وى آورده و سبزوارى را يكى از اساتيد او دانسته‌اند ، ولى نوهء آخوند ، جناب آقاى عبد الرضا كفايى ، فرزند ميرزا احمد كفايى ، در مقاله‌اى كه در شرح حال آخوند نوشته آن را نادرست مىداند ( نشريهء دانشكدهء الهيات و معارف اسلامى مشهد ، ش 35 و 36 ، بهار و تابستان 1376 ، ص 15 ) .