الشيخ المفيد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )

88

الجمل ( نبرد جمل ) ( فارسى )

امامت على ( ع ) از لحاظ ظاهر چنين بوده و ظاهر و باطن آن مورد خشنودى و رضايت خداوند متعال بوده است و آنها ( طلحه و زبير ) هيچ گونه نقطهء ضعف و شبهه‌اى در مورد اظهار كراهت خود نسبت به امامت على ( ع ) - در او نمىديدند ، خاصه كه امير المؤمنين على ( ع ) از لحاظ تقدم در ايمان و اسلام ، دفاع و جهاد در راه دين ، پايدارى در التزام ركاب پيامبر ( ص ) ، علم و دانش ، زهد ، اجتناب از محرمات ، حسن تدبير ، انديشهء درست و قرابت با پيامبر ( ص ) از همگان برتر بوده است ، و پيامبر ( ص ) در مورد على ( ع ) كارهايى انجام داده است كه دليل بر تقدم او بر همهء امت بوده است ، آنچنان كه هيچ‌گاه كسى را بر على ( ع ) امارت نداده است و هرگاه او را به سريه‌اى [ مأموريت جنگى ] گسيل مىداشت خود على ( ع ) فرمانده و سالار و سرور و بزرگ آن سريه بود و به روزگار پيامبر ( ص ) هر كس كارى را تباه كرده بود ، على ( ع ) را براى جبران و اصلاح آن كار گسيل مىداشت و هرگاه موضوع دشوارى پيش مىآمد براى رفع آن على را مأمور مىكرد و پس از پيامبر ( ص ) هم كسانى كه عهده‌دار كار شدند از على ( ع ) در مورد حل مشكلات و امور دشوار يارى مىخواستند و از علم و دانش او در مورد احكام و امورى كه بر ايشان پوشيده بود ، براى اصلاح كارهاى دين و امت ، بهره مىگرفتند . و طلحه و زبير متوجه اين نكات مثبت بودند و مىدانستند كه ادعاى ايشان - در مورد اينكه به زور و با كراهت بيعت كرده‌اند - ادعاى مقبولى نيست و موجب اثبات حقى براى ايشان نمىشود و هيچ عاقل خردمندى اين موضوع را نمىپذيرد ، و بر فرض كه ثابت هم بشود به زيان آنان خواهد بود ، زيرا به حكم شريعت اين حق براى امام محفوظ است كه براى جلوگيرى از فتنه و رعايت مصلحت امت اسلامى ، برخى از افرادى را كه در صدد فتنه‌انگيزى باشند وادار به بيعت با خود كند . با توجه به اين امور ، چاره در آن ديدند كه تظاهر به خونخواهى عثمان كنند و چون از لحاظ ظاهرى هم از كسانى نبودند كه ادعاى آنان را به طور كلى فاسد بشمرند ، گفتند ما از آنچه نسبت به عثمان انجام داديم پشيمانيم و مدعى شدند كه توبهء ايشان پذيرفته نخواهد شد مگر آنكه براى گرفتن قاتلان عثمان كمال كوشش را انجام دهند و از كسانى كه نسبت به عثمان ستم كرده‌اند ، انتقام بگيرند . با اين تمهيد كار بر گروهى از مستضعفان مشتبه شد و توانستند گروه بسيارى از عوام مردم را كه از امور فقهى و احكام دينى اطلاع نداشتند بفريبند . عايشه هم در مخالفت با امير المؤمنين على ( ع ) همين راه را برگزيد و تظاهر