الشيخ المفيد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
62
الجمل ( نبرد جمل ) ( فارسى )
دو مؤكدتر است كه آن دو اين موضوع را بهانهء شكستن بيعت خود و بيرون شدن از فرمان على و رياست طلبى خويش قرار دادهاند ، هر چند راهى به آن پيدا نكردهاند . وانگهى ظاهر حال آن دو چنين بوده كه با آزادى و ميل خود و بدون اجبار بيعت كردهاند و بعد مدعى شدهاند كه ما در ضمير و دل خويش بيعت نكردهايم . اين موضوع پوشيدهاى است كه كسى جز خداوند حقيقت آن را نمىداند و در احكام اسلامى ثابت شده است كه بايد به مقتضاى اقرار ظاهرى خود ، كه بيعت را پذيرفتهاند عمل نمايند و بر آن دو لازم و واجب بوده است از كسى كه با او بيعت كردهاند ، اطاعت كنند و چون خود مدعى هستند كه به ظاهر در حال اختيار و رضا دست بيعت به على ( ع ) دادهاند ، دعوى آنان كه ما در باطن راضى نبودهايم و در دل از اين كار كراهت داشتهايم ، پذيرفته نيست ، و با ظهور ستيز آن دو نسبت به امير المؤمنين و اينكه در دشمنى نسبت به او پشت به پشت دادند و در اين كار چنان پيش رفتند كه از ريختن خونها و زدن گردنها خوددارى نكردند . ادعاى آنان را باطل مىكند و نمىتوان سخن آنان را مايهء خدشهدار كردن عدالت على ( ع ) دانست و در امامت آن حضرت تأثيرى ندارد و او را از هيچيك از حقوق امامت محروم نمىسازد . از اين مطالب گذشته ، بر فرض آنكه موضوع اكراه و اجبار در بيعت با امير المؤمنين همان گونه كه مخالفان ما ادعا كردهاند وجود داشته باشد ، در امامت ايشان خدشهاى وارد نمىشود ، زيرا اگر از ديدگاه شيعه بنگريم كه در مورد امامت على ( ع ) معتقد به نص از سوى رسول خدايند ، اطاعت از امام منصوص بر همگان واجب است ، و لازم است كسانى را كه مخالفت مىكنند و از يارى دادن او خوددارى مىورزند با تازيانه و در صورت لزوم با شمشير به راه آورد تا تسليم فرمان خدا و حكم امام شوند و انگيزههاى فساد و فتنهء ايشان سركوب شود . بنا به عقيدهء مخالفان ما هم اين موضوع در انعقاد بيعت و امامت تأثيرى ندارد زيرا به عقيده و طبق مذهب ايشان اگر فقط چند تنى از اهل فضيلت با كسى بيعت كنند بيعت منعقد مىشود و و اطاعت از آن شخص واجب مىگردد و براى او اين حق محفوظ است كه مخالفان را وادار به بيعت كند و در مورد كسانى كه قصد عصيان دارند از تازيانه و در صورت لزوم از شمشير استفاده كند تا آنان را به اطاعت و هماهنگى با جماعت در آورد و معلوم است كه با امير المؤمنين على ( ع ) گروه بسيارى كه بيرون از شمار بودند - و همگى از مهاجران و انصار و شركت كنندگان در جنگ بدر و بيعت عقبه و بيعت